ԵՐԵՎԱՆ, 16 հուլիսի. /ԱՌԿԱ/։ Եվրոպայի խորհրդի MONEYVAL կոմիտեի զեկույցը արձանագրել է Հայաստանի առաջընթացը փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարում, սակայն նշվել է, որ հետաքննությունների, դատական հետապնդումների և հանցավոր ակտիվների բռնագրավման արդյունավետությունը բավարար չէ, ինչպես նաև անհրաժեշտություն կա ուժեղացնել վերահսկողությունը մի շարք տնտեսական ոլորտների նկատմամբ:
tvial.com կազմակերպության հիմնադիր Ագասի Թավադյանը «ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում ներկայացրել է MONEYVAL-ի եզրակացությունների, դրանց հետ կապված տնտեսական և հեղինակային ռիսկերի, Հայաստանի տնտեսության վրա կապիտալի տրանսպորտային հոսքերի ազդեցության և ֆինանսական համակարգի թափանցիկությունը բարձրացնելու անհրաժեշտ միջոցների իր տեսլականը:
Կապիտալի տրանսպորտային հոսքերը աջակցել են տնտեսական աճին
Հայաստանը վերջին տարիներին զգալի տնտեսական օգուտ է ստացել կապիտալի տրանսպորտային հոսքերից, սակայն այդ միջոցների որոշ մասի ծագման թափանցիկության պակասը ստեղծում է հեղինակային և ինստիտուցիոնալ ռիսկեր երկրի համար, կարծում է Թավադյանը:
Նրա խոսքով, Հայաստանի աշխարհագրական և տնտեսական հատուկ դիրքը միաժամանակ բացում է կապիտալ ներգրավելու հնարավորություններ և բարձրացնում ֆինանսական հոսքերի վերահսկման պահանջները:
Թավադյանը հիշեցրել է, որ 2022 թվականից հետո Հայաստանը, որպես փոքր բաց տնտեսություն, հարևանությամբ Ռուսաստանի և Իրանի, միջազգային ֆինանսական համակարգում ինտեգրված, դարձել է կապիտալի զգալի հոսքերի տրանսպորտային հարթակ:
«Այս հոսքերը հարստացրել են Հայաստանի Հանրապետությունը և redirected են երրորդ երկրներ, ինչպիսիք են Շվեյցարիան և ԱՄԷ-ն, որոնք իրավական տեսանկյունից բավականին լավ են վերաբերվում անհայտ ծագման կապիտալին», — ասել է նա:
Թավադյանի խոսքով, 2022 թվականին Հայաստանի տնտեսական աճը 12.6%-ով մեծապես պայմանավորված էր ռուսական կապիտալի ներհոսքով ռուս-ուկրաինական հակամարտության սկսվելուց հետո:
«Այս 12.6%-ից կեսը եկել է ֆինանսական և ՏՏ ոլորտից: Մենք, իհարկե, շահել ենք դրանից», — նշել է Թավադյանը:
Նա նաև հիշեցրել է, որ 2023 թվականի կեսից մինչև 2024 թվականի կեսը Հայաստանը եղել է ռուսական ոսկու տրանսպորտային երկիր:
Բացի այդ, ըստ փորձագետի, 2025 թվականի սեպտեմբերից սկսած, Հայաստանում զգալի չափի իրանական կապիտալ է ներգրավվել, ինչը նույնպես նպաստել է 2025 թվականին բարձր տնտեսական աճի պահպանմանը:
Ուժեղացված մոնիտորինգը ներդրումների համար միայն մեկ ռիսկ չէ
Թավադյանը MONEYVAL-ի ուժեղացված հետագա մոնիտորինգի ռեժիմում ընդգրկվելու մասին խոսելիս նշել է, որ երկրի իշխանությունները ավանդաբար փորձում են պահպանել հավասարակշռություն տարբեր պետությունների հետ հարաբերություններում, որպեսզի Հայաստանը կարողանա կատարել տարածաշրջանային տրանսպորտային կենտրոնի դեր:
Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, երկրի ներդրումային գրավչության վրա արդեն ազդում են գործոններ, որոնք անմիջականորեն չեն կապված MONEYVAL-ի զեկույցի հետ:
Փորձագետը նշել է, որ օտարերկրյա ներդրումների բավարար բազմազանության պակասը խնդիրներից մեկն է: Նրա խոսքով, որոշ երկրների կապիտալը կենտրոնանում է հիմնականում մի քանի ոլորտներում, ինչը բարձրացնում է տնտեսության կախվածությունը կոնկրետ պետությունների քաղաքական և տնտեսական հարաբերություններից:
«Եթե, ասենք, մեկ պետության հետ հարաբերություններում խնդիրներ առաջանան, ներդրումները ամբողջ ոլորտում կարող են սառեցվել», — ասել է Թավադյանը:
Նա ավելի լուրջ գործոն է համարում ներդրողների վստահության նվազումը Հայաստանի ինստիտուցիոնալ և իրավական միջավայրի նկատմամբ: Նա հիշեցրել է, որ վերջին երկու տարիների ընթացքում հայկական կառավարությունը մի շարք գործարքներ է կնքել և որոշումներ ընդունել, որոնք որոշ իրավական հարցեր են առաջացրել, որոնք նվազեցնում են երկրի ներդրումային գրավչությունը:
Թավադյանը նման օրինակներ է բերել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերության ազգայինացումն, ինչպես նաև Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի պետական բաժնեմասի փոխանցումը:
Նրա կարծիքով, օտարերկրյա ներդրողները ուշադրություն են դարձնում ոչ միայն միջազգային կազմակերպությունների գնահատականներին և զեկույցներին, այլ, նախևառաջ, սեփականության պաշտպանության պրակտիկային, իշխանությունների որոշումների կանխատեսելիությանը և ներդրումների անվտանգության երաշխիքներին:
Այլ նշանակալի գործոններից նա նշել է նաև որակյալ աշխատուժի հասանելիությունը և աշխատուժի արժեքը:
Բենեֆիցիարների թափանցիկությունը անհրաժեշտ է բարձրացնել
MONEYVAL-ը խորհուրդ է տվել Հայաստանին ուժեղացնել վերահսկողությունը վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցող և ոչ հրապարակային ներդրումային հիմնադրամների նկատմամբ, բարելավել անշարժ գույքի ոլորտում ռիսկերի գնահատումը և բարձրացնել վերջնական բենեֆիցիարների մասին տեղեկատվության ճշգրտությունը:
Թավադյանը նշել է, որ Հայաստանում վերջնական բենեֆիցիարների բացահայտման ոլորտում արդեն ձեռնարկվում են որոշ քայլեր:
«Վերջին երկու տարիների ընթացքում իրական բենեֆիցիարների ինստիտուտը զարգանում է: Սա լավ է կապիտալի հոսքերի կառավարման տեսանկյունից, որպեսզի պետությունը տեսնի, որտեղից և ինչ նպատակով են գնում կապիտալի հոսքերը», — ասել է նա:
Փորձագետը այս ինստիտուտի զարգացմանը դրական քայլ է համարում, սակայն ընդգծել է, որ Հայաստանի միջոցով անցնող կապիտալի հոսքերի ծավալների պատճառով շատ հարցեր դեռևս բաց են մնում:
Միայն օրենսդրական փոփոխությունները բավարար չեն
Մ MONEYVAL-ի հաջորդ զեկույցին չափելի առաջընթացի հասնելու համար Հայաստանին անհրաժեշտ է ոչ միայն կատարելագործել օրենսդրությունը, այլև բարձրացնել ֆինանսական հոսքերի թափանցիկությունը և կառավարվելիությունը, կարծում է Թավադյանը:
«Ինչքան ավելի բաց, թափանցիկ և վերահսկվող լինեն ֆինանսական հոսքերը, այնքան ավելի շատ օգուտ կարող են բերել պետությանը», — ասել է նա:
Փորձագետի խոսքով, Հայաստանը, որպես փոքր բաց տնտեսություն, ԵԱՏՄ անդամ, Իրանի հարևան և աշխարհի ֆինանսական համակարգի մասնակից, օգտվել է զգալի չափի տրանսպորտային ֆինանսական միջոցներից:
«Այս գումարները հարստացրել են մեզ, սակայն պատերազմի մեջ գտնվող երկրներից եկած որոշ միջոցների ծագումը բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում», — եզրափակել է Թավադյանը:
Աղբյուր՝ armbanks.am
