ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ եթե Հանրապետական կուսակցությունը հաղթի թե՛ Ներկայացուցիչների պալատում, թե՛ Սենատում կայանալիք միջանկյալ ընտրություններում, յուրաքանչյուր չափահաս ԱՄՆ քաղաքացի կստանա $5,000-ի «դիվիդենտ»։ Նա այդ հայտարարությունն արել է Դալասում անցկացված հանրապետականների միջանկյալ ընտրությունների համաժողովում։
Թրամփը լսարանին ասել է, որ տնտեսական «ուժի և հաջողության» շնորհիվ կտրամադրի այդ վճարումը, եթե հանրապետականները վերահսկողություն ստանան Կոնգրեսի երկու պալատներում։ Նա նաև ընտրողներին կոչ է արել պատկերացնել, թե ինքը ևս քվեաթերթիկում է։
ԱՄՆ-ում միջանկյալ ընտրությունները կանցկացվեն նոյեմբերի սկզբին։ Ներկայումս կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ դեմոկրատները կարող են վերահսկողություն ստանալ Ներկայացուցիչների պալատի նկատմամբ, ինչը, ըստ հրապարակման, կարող է խոչընդոտել Թրամփի օրենսդրական օրակարգին նրա երկրորդ նախագահական ժամկետի ընթացքում։
Նախաձեռնության ֆինանսական բեռը կարող է չափազանց մեծ լինել։ Գնահատականներով՝ «Թրամփի դիվիդենտի» ընդհանուր արժեքը կգերազանցի $1 տրլն-ը։ Այդ ֆոնին հարցեր են առաջանում՝ ինչ աղբյուրներից կարող է ֆինանսավորվել ծրագիրը և ինչ ազդեցություն կունենա դաշնային բյուջեի վրա։
CNBC-ն նշում է, որ այս հնարավոր ծախսը համադրելի է այն $1.27 տրլն-ի հետ, որն ԱՄՆ կառավարությունն արդեն վճարել է պետական պարտքի սպասարկման տոկոսների համար ընթացիկ ֆինանսական տարում, ինչպես նաև 2026 թվականի համար պաշտպանության նպատակներով նախատեսված $1.36 տրլն-ի հետ։
ԱՄՆ դեֆիցիտը ընթացիկ ֆինանսական տարվա ընթացքում մոտենում է $1.8 տրլն-ի։ Հոկտեմբերից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում դաշնային ծախսերը գերազանցել են $6 տրլն-ը, իսկ դեֆիցիտը կազմել է համախառն ներքին արդյունքի մոտ 5.8%-ը։ Միաժամանակ վերջին շաբաթներին զգալիորեն աճել են ԱՄՆ կառավարության պարտք ներգրավելու ծախսերը՝ պահպանվող գնաճի, գանձապետական պարտատոմսերի հետգնման և բարձր պետական պարտքի ֆոնին։ Տարվա առաջին եռամսյակում պետական պարտքը կազմել է ՀՆԱ-ի 122.6%-ը։
Իրավական ռիսկեր
Առաջարկը կարող է բախվել նաև իրավական խնդիրների։ ԱՄՆ դաշնային օրենսդրությամբ՝ վճարում առաջարկելը կամ կատարելը՝ որևէ մեկին քվեարկելու, քվեարկությունից հրաժարվելու կամ կոնկրետ թեկնածուի օգտին կամ դեմ քվեարկելու դրդելու նպատակով, համարվում է քրեական իրավախախտում։ Դրա համար կարող են նախատեսվել տուգանք, մինչև մեկ տարվա ազատազրկում կամ երկուսն էլ, իսկ դիտավորությամբ խախտման դեպքում՝ մինչև երկու տարվա ազատազրկում։
CNBC-ն դիմել է Սպիտակ տուն՝ պարզաբանելու Թրամփի առաջարկի իրավական հետևանքները։
Հրապարակումը հիշեցնում է նաև հուլիսյան դեպքը, երբ երկկուսակցական հանձնաժողովը եզրակացրել էր, որ տեխնոլոգիական միլիարդատեր Իլոն Մասկը, հավանաբար, խախտել է նահանգային օրենքը՝ 2025 թվականի Վիսկոնսինի Գերագույն դատարանի ընտրությունների ընթացքում ընտրողներին $1 մլն-ի չեկեր բաժանելով։ Վիսկոնսինի ընտրական հանձնաժողովը երկու բողոք փոխանցել էր Brown County-ի դատախազությանը, որպեսզի որոշվի՝ առաջադրվելու՞ են արդյոք մեղադրանքներ Մասկի դեմ։
Թրամփը նախկինում ևս ամերիկացիներին խոստացել էր վճարումներ, որոնք այդպես էլ չեն իրականացվել։ Նրա երկրորդ ժամկետի սկզբում առաջ էր քաշվել $5,000-ի «DOGE dividend»-ի գաղափարը, որով նախատեսվում էր բնակչությանը փոխանցել արդեն լուծարված Department of Government Efficiency-ի կրճատումներից ստացված խնայողությունները։ Այդ ծրագիրը, որը ղեկավարում էր Մասկը, կյանքի չկոչվեց։
Չի իրականացվել նաև Թրամփի առաջարկած «tariff rebate»-ը՝ $2,000-ի վճարումը, որը պետք է ֆինանսավորվեր մաքսատուրքերից ստացված մուտքերով։ Այդ գաղափարը տապալվեց այն բանից հետո, երբ Գերագույն դատարանը որոշում կայացրեց Թրամփի մաքսային ռեժիմի իրավաչափության դեմ։
Covid-19 համավարակի ընթացքում Թրամփի առաջին վարչակազմը և Ջո Բայդենի վարչակազմը տրիլիոնավոր դոլարներ հատկացրին տնային տնտեսություններին ուղղակի փոխանցումների տեսքով՝ տնտեսությունը խթանելու համար։ Որոշ փորձագետներ հետագայում պնդեցին, որ այդ քայլը կարող էր նպաստել գնաճի կտրուկ աճին։
Աղբյուր՝ www.cnbc.com
