Հայաստանի և Ֆրանսիայի քաղաքական մերձեցումը զարգանում է արագ, սակայն դրա գործնական արդյունքը Երևանի համար առայժմ սահմանափակ է։ Այս գնահատականն իր Telegram-ալիքում ներկայացրել է ԻՄԻ ՄԳԻՄՕ-ի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը՝ անդրադառնալով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի Ֆրանսիա կատարած այցին։
Մարկեդոնովը հիշեցրել է, որ սա Հայաստանի վարչապետի հերթական այցն է Ֆրանսիա։ Նրա տվյալներով՝ նախորդ այցը եղել է 2026 թվականի մարտին, իսկ 2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբեր Փաշինյանը Ֆրանսիա այցելել է ընդհանուր առմամբ յոթ անգամ։
Նոր այցի պաշտոնական առիթը միջազգային գագաթնաժողովին մասնակցությունն էր, որը նվիրված էր տիեզերքի ռազմավարական զարգացմանը։ Փորձագետը նշել է, որ ազգային տիեզերական կարողությունների զարգացումը Հայաստանի կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրում առանձնացված ռազմավարական նպատակ է։ Այդ ընթացքում երկիրը նախատեսում է ստանալ և շահագործման հանձնել առնվազն երեք արբանյակ՝ Երկրի դիտարկման երկու և մեկ հեռահաղորդակցական։
Միևնույն ժամանակ, Մարկեդոնովի կարծիքով, այս այցը նաև Երևան-Փարիզ սերտ քաղաքական փոխգործակցության ամրապնդման հերթական դրվագն է։ Ելիսեյան պալատում կայացել են Նիկոլ Փաշինյանի և Ֆրանսիայի նախագահ Էմմանուել Մակրոնի բանակցությունները, որոնց ընթացքում քննարկվել է հայ-ֆրանսիական ռազմավարական համագործակցությունը։
Փորձագետը հիշեցրել է նաև, որ 2026 թվականի մայիսին՝ Մակրոնի Հայաստան պետական այցի ընթացքում, կողմերը ստորագրել էին ռազմավարական գործընկերության մասին համատեղ հռչակագիր։ Ֆրանսիայի հետ երկկողմ համագործակցության խորացումն ընդգրկված է նաև Հայաստանի կառավարության 2026–2031 թվականների առաջնահերթությունների շարքում։
Սակայն, Մարկեդոնովի խոսքով, կարևոր է հաշվի առնել այդ գործընկերության իրական հնարավորությունները։ Նրա գնահատմամբ՝ Ֆրանսիայի կողմից Հայաստանին տրամադրվող ռազմական աջակցության զգալի մասը իրականացվում է առևտրային հիմքով։ Մատակարարվող համակարգերը կարող են օգտակար լինել, բայց ինքնին չեն փոխում տարածաշրջանային ռազմական հավասարակշռությունը։
Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Ֆրանսիան Հայաստանին ռազմական պաշտպանության երաշխիքներ չի տրամադրել, իսկ մայիսին ստորագրված ռազմավարական գործընկերության հռչակագիրը չի կարելի համեմատել ո՛չ ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածի, ո՛չ էլ փոխադարձ պաշտպանության երկկողմ պայմանագրի հետ։ Լրացուցիչ սահմանափակող գործոններ են Ֆրանսիայի աշխարհագրական հեռավորությունը Հայաստանից և Հայաստանի՝ ծովային ելք չունենալը։
Մարկեդոնովի գնահատմամբ՝ երկու երկրների տնտեսական կապերն էլ էապես զիջում են քաղաքական հարաբերությունների մակարդակին։ Նրա ներկայացրած ֆրանսիական տվյալներով՝ 2025 թվականին Ֆրանսիան Հայաստանի առևտրային գործընկերների շարքում զբաղեցրել է միայն 14-րդ տեղը։ Փորձագետը սա համարում է քաղաքական հարաբերությունների բարձր ինտենսիվության և Ֆրանսիայի համեմատաբար փոքր տնտեսական կշռի միջև առկա տարբերության ցուցիչ։
Նա զգուշավոր մոտեցում է առաջարկել նաև Ֆրանսիայի ֆինանսական աջակցության ծավալների վերաբերյալ հայտարարություններին։ Մայիսին Էմմանուել Մակրոնը հայտարարել էր, որ Հայաստանիում Ֆրանսիական զարգացման գործակալության (AFD) գործունեության ծավալը գերազանցել է 800 մլն եվրոն։ Սակայն, Մարկեդոնովի խոսքով, գործակալության գործունեության մոտ 90%-ը վարկեր են, որոնք ենթակա են վերադարձման, իսկ մոտ 10%-ը՝ դրամաշնորհներ։ Այդ պատճառով, նրա կարծիքով, AFD-ի գործունեությունը չպետք է ամբողջությամբ նույնացվի անհատույց օգնության հետ։
Ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում փորձագետը հղում է արել Le Figaro-ին տված ֆրանսիացի լրագրող և հայկական ծագմամբ քաղաքագետ Տիգրան Եգավյանի հարցազրույցին։ Եգավյանի գնահատմամբ՝ Եվրամիությունը մտադիր չէ ընդունել Հայաստանը ոչ միջնաժամկետ, ոչ էլ երկարաժամկետ հեռանկարում, իսկ ԵՄ հետաքրքրությունը Հայաստանի նկատմամբ նա կապել է Ռուսաստանի հետ դիմակայության նոր փուլի հետ։
Ամփոփելով՝ Մարկեդոնովը հարց է բարձրացրել, թե Հայաստանի համար ինչ գործնական օգուտ է բերում Ֆրանսիայի հետ ներկայիս մերձեցումը։
Աղբյուր՝ newsarmenia.am
