Նավթի և վառելիքի գների այս շաբաթվա կտրուկ աճը շուկաներում վերականգնել է ինչպես գնաճի, այնպես էլ հնարավոր ռեցեսիայի մասին քննարկումները։ Brent Crude-ի գինը առաջին անգամ հուլիսից ի վեր բարձրացել է $100 մեկ բարելի սահմանագծից վեր, նույն շեմը հաղթահարել է նաև ամերիկյան WTI Crude-ը՝ ԱՄՆ-Իրան լարվածության նոր սրման ֆոնին։
Oilprice.com-ի հրապարակման համաձայն՝ Մերձավոր Արևելքում պատերազմի արդեն վեց ամիսների ընթացքում համաշխարհային և ամերիկյան տնտեսությունները համեմատաբար կայուն էին մնացել՝ չնայած Ստրեյթ օֆ Հորմուզով էներգակիրների հոսքերի խափանումներին։ Այդ ընթացքում մի շարք երկրներ օգտագործել էին ռազմավարական պաշարները, Չինաստանը կրճատել էր հում նավթի ներմուծումը և սահմանափակել վառելիքի արտահանումը, իսկ բարձր գներն իրենք էին զսպում պահանջարկը։
Այժմ այդ բուֆերների մեծ մասը, ըստ հոդվածի, արդեն սպառվել է։ ԱՄՆ-ում ռազմավարական նավթային պաշարները հասել են 1980-ականների սկզբից ի վեր ամենացածր մակարդակին։ Միևնույն ժամանակ Չինաստանը մեղմացրել է վառելիքի արտահանման սահմանափակումները և կրկին ավելացրել հում նավթի գնումները՝ հունիսյան տասնամյակի նվազագույնից հետո։
Թեպետ Ստրեյթ օֆ Հորմուզով հում նավթի մատակարարումները որոշ չափով վերականգնվել են՝ հասնելով նախապատերազմյան մակարդակի մոտ կեսից երկու երրորդին, վառելիքի առաջարկը շարունակում է խիստ սահմանափակ մնալ։ Բացի այդ, Մերձավոր Արևելքից և Ռուսաստանից դուրս գտնվող նավթավերամշակման գործարանները չեն կարողացել ամբողջությամբ փոխհատուցել պակասը, ինչի հետևանքով լարվածությունն առավել ուժեղ է զգացվում հատկապես վառելիքի շուկայում, ոչ թե միայն հում նավթի գներում։
Արդյունքում ամռան վերջին դիզվառելիքի և բենզինի գները կտրուկ աճել են։ ԱՄՆ-ում բենզինի գները տարվա այս շրջանի համար ռեկորդային բարձր մակարդակի վրա են, թեև սովորաբար սեզոնային պահանջարկի նվազման պատճառով պետք է էժանանային։ Իսկ դիզվառելիքը, որը հաճախ բնութագրվում է որպես տնտեսության հիմնական վառելիք, ԱՄՆ-ում առաջին անգամ հասել է միջինում $6-ի մեկ գալոնի համար՝ նախորդ շաբաթվա $5.85 պատմական առավելագույնից հետո։
Հրապարակման մեջ նշվում է, որ էներգակիրների թանկացումը բարձրացնում է գանձապետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունն ու երկարաժամկետ փոխառությունների արժեքը, մինչդեռ ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը կարող է արդեն հաջորդ շաբաթ բարձրացնել առանցքային տոկոսադրույքը՝ կանխելու հնարավոր նոր գնաճային ճնշումը։ CME FedWatch-ի տվյալներով՝ սեպտեմբերի 10-ի դրությամբ թրեյդերները հաջորդ շաբաթվա նիստում 0.25-բազիսային կետի բարձրացման հավանականությունը գնահատել են 72.4%, մինչդեռ մեկ շաբաթ առաջ այն 49.4% էր։
Goldman Sachs-ը, սակայն, առայժմ չի դիտարկում ռեցեսիան որպես մոտակա հիմնական սցենար։ Ներդրումային բանկը 12 ամսվա կտրվածքով ԱՄՆ-ում ռեցեսիայի հավանականությունը գնահատում է 15%, մինչդեռ մարտին՝ Մերձավոր Արևելքի հակամարտության սկզբում, այդ գնահատականը 30% էր։ Goldman Sachs-ի գլխավոր տնտեսագետ Jan Hatzius-ը Yahoo Finance-ին ասել է, որ նոր խոշոր էներգետիկ ցնցման դեպքում բանկը կրկին կբարձրացնի այդ գնահատականը։
Hatzius-ի խոսքով՝ Goldman Sachs-ը տարվա երկրորդ կիսամյակի համար այժմ ակնկալում է մոտ 1.5% GDP աճ, սակայն այդ կանխատեսումը չի ներառում նոր խոշոր շոկ։ Եթե բենզինի գները նորից զգալիորեն աճեն, դա կարող է ուղղակիորեն հարվածել սպառողների իրական եկամուտներին և թուլացնել ծախսերը։
Շուկայի մասնակիցները նաև ուշադրություն են դարձնում դիզվառելիքի ազդեցությանը գնաճի վրա։ GasBuddy-ի նավթային վերլուծության ղեկավար Patrick De Haan-ը նշել է, որ ռեկորդային դիզվառելիքի գները կազդեն յուրաքանչյուր բեռնափոխադրման, մատակարարման և առաքման վրա, ինչը կարող է նորից արագացնել գնաճը մատակարարման ամբողջ շղթայում։ Նրա գնահատմամբ՝ ամերիկացիները պետք է պատրաստ լինեն ավելի թանկ տոնական սեզոնի, քանի որ աշխարհաքաղաքական լարվածությունը շարունակում է մնալ գների հիմնական շարժիչներից մեկը։
Աղբյուր՝ oilprice.com
