Մեծ Բրիտանիայում քամուց էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը հասել է ռեկորդի

Մեծ Բրիտանիայում քամուց էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը 2025 թվականին հասել է պատմական առավելագույնի՝ 86.4 TWh-ի՝ ապահովելով երկրի էլեկտրաէներգիայի 29.5%-ը։ OilPrice.com-ի հրապարակման համաձայն՝ այս միտումը շարունակվել է նաև 2026 թվականի առաջին ամիսներին, երբ քամու էլեկտրակայանների արտադրությունն աճել է՝ մեղմելով բարձրացող նավթի և գազի գների ազդեցությունը երկրի էներգետիկ համակարգի վրա։

National Energy System Operator (Neso)-ի տվյալներով՝ 2025 թվականին քամին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի ամենախոշոր առանձին վերականգնվող էլեկտրաէներգիայի աղբյուրը։ Քամու, արևային, հիդրո և կենսազանգվածային կայանները միասին արտադրել են ավելի քան 127 TWh էլեկտրաէներգիա՝ կազմելով երկրի էլեկտրաէներգիայի շուրջ 44%-ը։ Միևնույն ժամանակ, հանածո վառելիքի բաժինը կազմել է 32.3%, գրեթե ամբողջությամբ՝ բնական գազի հաշվին։

Department for Energy Security and Net Zero-ի տվյալներով՝ միայն քամու էներգիան նախորդ տարի արտադրել է ավելի քան 85 TWh, կամ գրեթե 30% Great Britain-ի էլեկտրաէներգիայից։ Դրանցից օֆշորային քամու կայանները ապահովել են 52 TWh կամ Մեծ Բրիտանիայի էներգետիկ զամբյուղի ռեկորդային 17.7%-ը։

RenewableUK-ի գլխավոր տնօրեն Tara Singh-ը նշել է, որ վերջին մրցութային փուլում ապահովվել է օֆշորային քամու էներգիայի ռեկորդային ծավալ, որը Մեծ Բրիտանիա կբերի ավելի քան £30 միլիարդ մասնավոր ներդրում։ Նրա խոսքով՝ վերջին աճուրդը ցույց տվեց, որ ցամաքային քամու էներգիան երկու անգամ ավելի էժան է, քան նոր գազային կայանները, իսկ օֆշորայինը՝ 40%-ով ավելի էժան։

London Stock Exchange-ի տվյալներով՝ 2026 թվականի առաջին երեք ամիսներին քամու էլեկտրակայանների արտադրությունն աճել է 31%-ով՝ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Դա նպաստել է մաքուր էներգիայի ընդհանուր արտադրության 16% աճին, իսկ ընդհանուր էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը բարձրացել է 4%-ով։

Հրապարակման գնահատմամբ՝ այս աճը Մեծ Բրիտանիային օգնում է դիվերսիֆիկացնել էներգետիկ զամբյուղը և նվազեցնել կախվածությունը հանածո վառելիքից։ 2026 թվականին մաքուր էներգիայի ավելի բարձր արտադրությունը նաև թուլացրել է երկրի խոցելիությունը համաշխարհային նավթի և գազի պակասի նկատմամբ, որը սրվել է Strait of Hormuz-ի փակման հետևանքով։ Այդ միջանցքը Եվրոպան և Ասիան կապող կարևոր առևտրային ուղի է։

Նավթի և գազի գները վերջին ամիսներին կտրուկ աճել են առևտրային սահմանափակումների ֆոնին, որոնք հանգեցրել են վառելիքի համաշխարհային պակասի։ Հրապարակման մեջ նշվում է, որ շարունակվող աշխարհաքաղաքական խափանումները կրկին ցույց են տալիս՝ հանածո վառելիքից գերհավասարեցված կախվածությունը կարող է վնասել բազմաթիվ երկրների էներգետիկ անվտանգությանը։

Միևնույն ժամանակ, Անգլիայում նոր ցամաքային քամու նախագծերի զարգացումը հասել է վերջին տասնամյակի ամենաբարձր տարեկան մակարդակին։ The Guardian-ի հաղորդմամբ՝ մարտով ավարտվող մեկ տարվա ընթացքում ներկայացվել է նոր հողմակայանների 45 հայտ՝ ամսական միջինում մոտ 36 MW տեմպով։ 2024 թվականին Labour-ի կողմից Անգլիայում ցամաքային քամու վրա գործող փաստացի արգելքի վերացումից հետո պլանավորման փուլ մտած հզորությունները ավելի քան եռապատկվել են։

Այժմ Մեծ Բրիտանիայի ցամաքային հողմակայանների նախագծային պորտֆելը, զարգացման տարբեր փուլերում, գերազանցում է 50 GW-ը՝ վերջին մեկ տարում աճելով ավելի քան 3 GW-ով։ Շոտլանդիան շարունակում է գերակշռել այս հատվածում՝ ունենալով ցամաքային քամու ներկայիս պորտֆելի 75%-ը, որին հաջորդում են Wales-ը՝ 12%, England-ը՝ 8%, և Northern Ireland-ը՝ 5%։

Օֆշորային ուղղությամբ նույնպես ծրագրերը մեծ են։ Հունվարին Գերմանիայի կանցլեր Friedrich Merz-ը հայտարարել էր, որ ցանկանում է North Sea-ը դարձնել «մաքուր էներգիայի ամենամեծ պահեստարանը աշխարհում»։ Սա Մեծ Բրիտանիայի և եվրոպական ևս ինը երկրների ծրագրերի մասն է՝ 2030-ականներին արագացնել օֆշորային հողմակայանների տեղակայումը և North Sea-ում ձևավորել էլեկտրացանց, որը հնացող նավթային ավազանը կվերածի «մաքուր էներգիայի պահեստարանի»։

Նախագիծը նախատեսում է ծովային հողմակայաններ, որոնք բարձրավոլտ ստորջրյա մալուխներով անմիջապես կմիանան տարբեր երկրներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել 100 GW հզորություն, կամ այնքան էլեկտրաէներգիա, որը բավարար կլինի 143 միլիոն տան համար։

The Crown Estate-ի մայիսին հրապարակված վերջին U.K. Offshore Wind Report-ը մատնանշում է Մեծ Բրիտանիայում ֆիքսված և լողացող օֆշորային քամու 93 GW հզորությամբ նախագծային խողովակաշար՝ պլանավորման փուլում կամ հետագա ներուժով։ Մոտ 40,000 մարդ արդեն աշխատում է երկրի օֆշորային քամու հատվածում, և այս թիվը մինչև 2030 թվականը կարող է հասնել 94,000-ի։ Բացի այդ, միայն 2025 թվականին օֆշորային քամու էներգիան փոխարինել է գնահատված 20.8 միլիոն տոննա ածխաթթու գազի արտանետում։

Ընդհանուր առմամբ, քամու էներգիայի արագ ընդլայնումը Մեծ Բրիտանիային տալիս է ավելի բազմազան և պակաս հանածո վառելիքից կախված էներգետիկ համակարգ կառուցելու հնարավորություն։ Եթե ընթացիկ նախագծերը պահպանեն տեմպը, քամին առաջիկա տասնամյակում կարող է դառնալ երկրի էներգետիկ անվտանգության առանցքային հենարաններից մեկը։

Աղբյուր՝ oilprice.com