Եմենի հութիները, ըստ Al Jazeera-ի, իրենց վերահսկողության տակ են վերցրել Կարմիր ծովի՝ Եմենի տարածքում գտնվող ամբողջ ափամերձ գիծը և գրավել Պերիմ կղզին, որը գտնվում է Բաբ էլ-Մանդեբ նեղուցի մուտքի մոտ։ Վերջին հարձակման ընթացքում Իրանի աջակցությունը վայելող ուժերը առանց դիմադրության զբաղեցրել են մի շարք քաղաքներ, որտեղից մինչ այդ դուրս էին եկել Սաուդյան Արաբիայի աջակցությունը ստացող Եմենի կառավարական ստորաբաժանումները։ Նրանց վերահսկողության տակ անցած բնակավայրերի թվում է նաև Մոխա նավահանգստային քաղաքը։
Արտահանման ուղին՝ ռիսկի տակ
Այս առաջխաղացումը հութիների ամենակարևոր հաջողությունն է մինչ օրս՝ Բաբ էլ-Մանդեբ նեղուցի նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելու ճանապարհին։ Նեղուցը համաշխարհային ծովային առևտրի առանցքային ուղիներից է, որով Պարսից ծոցի երկրներից նավթ և նավթամթերք են տեղափոխվում դեպի Եվրոպա և Ասիա։
Եթե հութիներին հաջողվի վերահսկել այդ միջանցքը, Սաուդյան Արաբիան, որը այստեղով օրական միլիոնավոր բարել նավթ է տեղափոխում, կարող է բախվել դեպի Ասիա արտահանման լուրջ խափանումների։ Այդ ռիսկը հատկապես մեծացել է ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ընթացող պատերազմի պայմաններում, երբ Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունն արդեն խաթարված է։ Այդ դեպքում Բաբ էլ-Մանդեբի նկատմամբ վերահսկողությունը կարող է նաև Իրանին լրացուցիչ լծակ տալ՝ սահմանափակելով տարածաշրջանի երկրորդ խոշոր առևտրային միջանցքով մատակարարումները։
Հարվածներ Սաուդյան Արաբիային և միջազգային արձագանք
Այս զարգացումներին նախորդել էին հութիների հարձակումները Սաուդյան Արաբիայի չորս քաղաքների էներգետիկ օբյեկտների և այլ թիրախների վրա, որոնց հետևանքով վիրավորվել էր ավելի քան 70 մարդ։ Մի շարք երկրներ դատապարտել են այդ հարձակումները, այդ թվում՝ Պակիստանը, որի Արտգործնախարարության խոսնակը վերահաստատել է աջակցությունը Էր-Ռիյադին։
Սաջադ Հայդեր Խանի խոսքով՝ Պակիստանը «վերահաստատում է իր անսասան աջակցությունը Սաուդյան Արաբիայի ինքնիշխանությանը, տարածքային ամբողջականությանը, անվտանգությանը և բարգավաճմանը» և շարունակելու է աջակցել տարածաշրջանում երկարատև խաղաղության ու կայունության ամրապնդման ջանքերին։
Թեհրանի դիրքորոշումը
Նոր էսկալացիայի ֆոնին Պակիստանը Իրանին փոխանցել է Սաուդյան Արաբիայի պահանջը՝ ազդել հութիների վրա, որպեսզի նրանք դադարեցնեն հարձակումները թագավորության դեմ։ Reuters-ի հետ զրույցում իրանցի բարձրաստիճան պաշտոնյան հաստատել է, որ ուղերձը ստացել են, սակայն ասել է, թե «Իրանը չի վերահսկում հութիներին»։
Միևնույն ժամանակ Իրանի առաջին փոխնախագահ Մոհամմադ Ռեզա Արեֆը ողջունել է Եմենի «հերոսական ժողովրդի հաղթանակները»։ Աղբյուրի տվյալներով՝ հութիները ԱՄՆ-Իրան պատերազմի շրջանակում Թեհրանի կողմից ներգրավվել են մարտի 28-ին՝ Իսրայելի վրա հարձակումից հետո, իսկ հուլիսին հայտարարել էին Սաուդյան Արաբիայի ծովային շրջափակման մասին, մինչև սեպտեմբերին անցնելը նոր հարձակումների։
Ովքեր են հութիները
Հութիները, որոնք պաշտոնապես հայտնի են որպես «Անսար Ալլահ», զայդիական վերածննդի և շիա իսլամիստական քաղաքական ու ռազմական կազմակերպություն են, որը ձևավորվել է Եմենում 1990-ականներին։ Կազմակերպությունը հիմնականում բաղկացած է զայդիներից, իսկ նրա ղեկավարությունը հիմնականում կապված է ալ-Հութի ընտանիքի հետ։ Խումբը վայելում է Իրանի աջակցությունը և համարվում է Իրանի գլխավորած «դիմադրության առանցքի» մաս։
Հութիները 2014-ից հակամարտության մեջ են Եմենի կառավարության հետ։ ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ 2022-ին ձեռք բերված հրադադարը նվազեցրել էր ռազմական գործողությունների ինտենսիվությունը, սակայն քաղաքական կարգավորման հասնել այդպես էլ չի հաջողվել։
Աղբյուր՝ www.azatutyun.am
