Հայաստանը շարունակելու է բնական գազի մատակարարումների դիվերսիֆիկացումը՝ անկախ նրանից, թե դրա հետևանքով գինը կբարձրանա, թե ոչ։ Այդ մասին սեպտեմբերի 11-ին կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ Ռուսաստանի հետ շարունակվող լարվածության ֆոնին։
Վարչապետի խոսքով՝ Երևանի մոտեցումը կայացած քաղաքական որոշում է։ Նա նշել է, որ եթե հնարավորություն լինի գազ ներմուծել երկրորդ աղբյուրից, Հայաստանը կգնա այդ ճանապարհով, իսկ եթե առաջանա նաև երրորդ աղբյուրից մատակարարումներ ապահովելու հնարավորություն, կդիտարկվի նաև այդ տարբերակը։
Փաշինյանը որպես հնարավոր ուղղություններից մեկը հիշատակել է նաև Հայաստանի տարածքով անցնող գազատարը, որը կարող է կապվել Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) նախագծի հետ։ ԱՄՆ-ի աջակցությամբ առաջ քաշվող այդ նախաձեռնությունը նախատեսում է Ադրբեջանի և նրա արևմտյան Նախիջևան անկլավի կապը հարավային Հայաստանի տարածքով։ Վարչապետը նշել է, որ նման սցենարի դեպքում Հայաստանը կարող է նաև տարանցիկ վճարներ ստանալ։
Նրա խոսքով՝ կառավարությունը պատկերացնում է իր քայլերը բոլոր հնարավոր սցենարների դեպքում, այդ թվում՝ եթե ռուսական գազի գինը թանկանա և ազդեցություն ունենա սպառողների վրա։
Հայաստանի՝ Արևմուտքի, մասնավորապես Եվրամիության հետ քաղաքական և տնտեսական կապերը խորացնելու ֆոնին Մոսկվան բազմիցս նախազգուշացրել է հնարավոր տնտեսական հետևանքների մասին։ Այդ թվում խոսվել է նաև Հայաստանի համար արտոնյալ պայմաններով մատակարարվող գազի ռեժիմի վերանայման հավանականության մասին։
Ռուսաստանը արդեն արգելել է Հայաստանից գյուղատնտեսական ապրանքների գրեթե ամբողջ ներմուծումը։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, իր հերթին, Երևանին կոչ է արել «հնարավորինս շուտ» հստակեցնել՝ ցանկանում է արդյոք մնալ Ռուսաստանի առաջնորդած Եվրասիական տնտեսական միությունում, թե ձգտում է անդամակցել Եվրամիությանը։ Այս հարցը Պուտինն ու Փաշինյանը քննարկել են նաև Բիշքեկում՝ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի շրջանակում, և համաձայնել են մոտ ապագայում կրկին հանդիպել Մոսկվայում։
Մայիսին Հայաստանի կառավարությանը հասցեագրված նամակում Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար Sergei Tsivilev-ը գրել էր, որ Հայաստանի՝ Եվրամիությանը միանալու ձգտումները «չեն համապատասխանում մեր երկրների կառավարությունների և տնտեսական սուբյեկտների գործընկերության բնույթին»։ Նա նշել էր, որ այդ պատճառով Մոսկվան կարող է կասեցնել կամ չեղարկել 2013 թվականի համաձայնագիրը, որով Հայաստանը Ռուսատանից ներկրվող բնական գազը և մի շարք այլ ապրանքներ ազատվել էին ռուսական արտահանման մաքսատուրքերից։
Ռուսաստանը տարեկան շուրջ 2 միլիարդ խորանարդ մետր բնական գազ է մատակարարում Հայաստանին՝ Վրաստանի տարածքով, սահմանի վրա յուրաքանչյուր 1,000 խորանարդ մետրի համար $177.50 գնով։ Այդ ծավալները կազմում են Հայաստանի տարեկան գազի ներմուծման ավելի քան 80 տոկոսը։
Փաշինյանը նաև ասել է, որ Հայաստանի գազաբաշխիչ ցանցի ռուսական սեփականատեր օպերատորը՝ Gazprom Armenia-ն, շահույթ ստացող ընկերություն է։ Նրա գնահատմամբ՝ նույնիսկ սահմանին գործող զեղչված գնի պարագայում Հայաստանի վերջնական սպառողները գազը ստանում են այնպիսի սակագնով, որը այլ երկրների համեմատ դժվար է ցածր համարել։
Հուլիսին Հայաստանի հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը ռուսական գազի մանրածախ սակագինը տնային սպառողների համար սահմանափակել է մինչև 148 դրամ (40 U.S. cents) մեկ խորանարդ մետրի դիմաց՝ մինչև 2026 թվականի վերջ։
Վարչապետը նշել է նաև, որ եթե Ռուսաստանը բարձրացնի գազի գինը, կառավարությունը կդիտարկի, «թե այլ ինչ գներ կարող ենք բարձրացնել կամ արդյոք այժմ անվճար մատուցվող որոշ ծառայություններ կարող են վճարովի դառնալ»։ Մանրամասներ նա չի ներկայացրել։
Փաշինյանի խոսքով՝ Հայաստանի քաղաքական որոշումը անկախության և պետականության ամրապնդումն է, իսկ մնացած հարցերի համար կարող են լինել իրավիճակային լուծումներ։
Միաժամանակ Երևանը փորձում է մեծացնել նաև Իրանից գազի մատակարարումները։ Հուլիսին տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Davit Khudatian-ը հայտարարել էր, որ Հայաստանը շահագրգռված է զգալիորեն ավելացնել իրանական գազի ներմուծումը, և երկու երկրները պայմանավորվել են ստեղծել համատեղ աշխատանքային խումբ՝ էներգետիկ համագործակցության ընդլայնման ուղիները ուսումնասիրելու համար։
2025 թվականին Հայաստանը Իրանից ներմուծել է 500 միլիոն խորանարդ մետրից պակաս գազ։
Աղբյուր՝ www.azatutyun.am
