Հայաստանի Կենտրոնական բանկը սեպտեմբերի 15-ի նիստում բարձրացրել է վերաֆինանսավորման, կամ քաղաքականության, տոկոսադրույքը 0.25 տոկոսային կետով՝ այն սահմանելով 6.75%։ Կարգավորիչի գնահատմամբ՝ որոշումը նպատակ ունի զսպելու գնաճային ճնշումները, որոնք 2026 թվականի երրորդ եռամսյակում շարունակում են մնալ թիրախից բարձր։
ԿԲ-ի տվյալներով՝ օգոստոսին Հայաստանում գնաճը նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ կազմել է 4.4%։ Սա բարձր է Կենտրոնական բանկի 3% թիրախից, որի համար սահմանված է ±1.0 տոկոսային կետ թույլատրելի միջակայք՝ 2-4%։ ԿԲ-ում նշում են, որ այդ միջակայքից շեղումները դիտարկվում են որպես ազդակ դրամավարկային քաղաքականությունը վերանայելու համար։
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը այն տոկոսն է, որով Կենտրոնական բանկը վարկավորում է առևտրային բանկերին։ Սովորաբար դրա բարձրացումը ժամանակի ընթացքում փոխանցվում է շուկային՝ թանկացնելով վարկերը բնակչության և բիզնեսի համար, զսպելով պահանջարկն ու նպաստելով գնաճի դանդաղեցմանը։
ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարել է, որ արտաքին միջավայրում ռիսկերը դարձել են ավելի տեսանելի։ Նրա խոսքով՝ տարածաշրջանային հակամարտությունների ձգձգումը և դրանց շրջանակի որոշ ընդլայնումը մեծացնում են համաշխարհային տնտեսությունում միաժամանակ պահանջարկի թուլացման և գնաճային ճնշումների աճի հավանականությունը։
ԿԲ-ի գնահատմամբ՝ արտաքին ռիսկերին նպաստում են ԱՄՆ-ում հարկաբյուջետային կայունության շուրջ աճող մտահոգությունները, Եվրոգոտում և Ռուսաստանում կառուցվածքային խնդիրների խորացումը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում լարվածության ֆոնին էներգակիրների հնարավոր թանկացումը։
Ներքին գործոնների մասով Կենտրոնական բանկը նշում է, որ 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում Հայաստանում տնտեսական աճն արագացել է՝ հասնելով 6.7%-ի։ Աճը հիմնականում ապահովել են շինարարության և ծառայությունների ոլորտները։ Միաժամանակ դեպի Հայաստան այցելությունների զգալի աճը, ըստ կարգավորիչի, շուկայում նոր ռիսկեր է ձևավորել, որոնք կարող են հանգեցնել այդ ոլորտներում աշխատավարձերի բարձրացման և լրացուցիչ գնաճային ճնշումների։
Մյուս կողմից, ԿԲ-ն նշում է նաև զսպող ռիսկեր։ Դրանց թվում են դեպի ՌԴ արտահանման սահմանափակումների հետևանքով ներքին շուկայում ավելցուկային առաջարկի ձևավորումը, ինչպես նաև սպառողական և ներդրումային վստահության թուլացումը։
Սա քաղաքականության տոկոսադրույքի առաջին փոփոխությունն է 2025 թվականի դեկտեմբերից հետո, երբ ԿԲ-ն այն 6.75%-ից իջեցրել էր 6.5%-ի։ Վերջին հինգ տարիների ընթացքում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի ամենաբարձր մակարդակը գրանցվել էր 2022 թվականին, երբ այն հասել էր 10.25%-ի, ապա գնաճի թուլացմանը զուգահեռ աստիճանաբար նվազեցվել էր մի քանի փուլով։
Աղբյուր՝ hetq.am
