Այսօր Ստրասբուրգում Եվրախորհրդարանը պետք է քվեարկի Հայաստանի համար առևտրային նշանակություն ունեցող, բայց նաև հստակ քաղաքական ենթատեքստ ունեցող նախաձեռնության շուրջ։ Խոսքը Եվրամիության շուկան հայկական ապրանքների համար երկու տարով ավելի բաց դարձնելու առաջարկի մասին է, որի արդյունքում դեպի ԵՄ հայկական արտահանման շուրջ 80 տոկոսը կարող է ստանալ ազատականացված մուտք։
Նախաձեռնությունը Եվրահանձնաժողովը ներկայացրել է այն բանից հետո, երբ 2026-ի մայիս-հունիսին Ռուսաստանը սահմանափակումներ կիրառեց հայկական կոնյակի, գինու, հանքային ջրի և մի շարք գյուղատնտեսական ապրանքների նկատմամբ, ինչպես նաև խոչընդոտներ ստեղծեց հայկական բեռների տարանցման համար։ Բրյուսելում այս քայլը կապում են Հայաստանի տնտեսական դիմակայունության ամրապնդման անհրաժեշտության հետ։
Հոդվածում ընդգծվում է, որ խնդիրը միայն մաքսատուրքերի հարցը չէ։ Երբ արտահանումը չափազանց մեծ չափով կախված է մեկ շուկայից, այդ շուկան դառնում է ոչ միայն վաճառքի ուղղություն, այլ նաև քաղաքական ազդեցության միջոց։ Այդ պատճառով ԵՄ-ի հնարավոր որոշումը դիտվում է որպես Հայաստանի արտաքին տնտեսական կախվածությունը թուլացնելու փորձ։
Առավել զգալի ազդեցությունը կարող է լինել գյուղատնտեսության և խմիչքների ոլորտներում։ Ըստ հրապարակման, փաթեթն ընդգրկում է այնպիսի ծավալներ, որոնք համարժեք են Ռուսաստան արտահանվող հայկական թարմ մրգերի, բանջարեղենի և բույսերի գրեթե 99 տոկոսին, ինչպես նաև խմիչքների և սպիրտային արտադրանքի ավելի քան 91 տոկոսին։
Միևնույն ժամանակ նշվում է, որ միայն մաքսատուրքի վերացումը բավարար չէ եվրոպական շուկայում ամրապնդվելու համար։ Հայկական արտադրանքը պետք է համապատասխանի ԵՄ պահանջներին՝ անվտանգության, ծագման հավաստման, հետագծելիության, փաթեթավորման և կայուն որակի մասով։ Այս իմաստով նախաձեռնությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես արտահանման հնարավորություն, այլ նաև որպես արտադրության արդիականացման խթան։
Եթե հայկական ընկերությունները բարձրացնեն ստանդարտները, սերտիֆիկացնեն արտադրությունը և ձևավորեն անհրաժեշտ մատակարարման ու լոգիստիկ շղթաները, ապա արտահանման ուղղությունների փոփոխությունը կարող է վերածվել ավելի լայն տնտեսական վերափոխման մեխանիզմի։ Հակառակ դեպքում երկամյա արտոնությունը կարող է մնալ չօգտագործված հնարավորություն։
Հեղինակի գնահատմամբ, եթե Եվրախորհրդարանը հաստատի փաթեթը, դա կլինի Ռուսաստանի տնտեսական ճնշմանը տնտեսական գործիքով պատասխանելու փորձ։ Իսկ Հայաստանի համար այդ երկու տարին կարող է դառնալ նոր շուկաներ գտնելու, արտադրությունը մրցունակ դարձնելու և մեկ ուղղությունից կախվածությունը նվազեցնելու ժամանակային պատուհան։
Աղբյուր՝ www.1in.am
