ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունիսի. /ԱՌԿԱ/. Դեմոգրաֆիական տվյալները պետք է դառնան պետական քաղաքականության անբաժանելի մասը, քանի որ դրանք թույլ են տալիս ընդունել որոշումներ, որոնք հիմնված են մարդկանց վարքագծի և հասարակության երկարաժամկետ զարգացման միտումների հասկանալու վրա:
Այս մասին հայտարարեց Ameria կառավարման խորհրդատվության ծառայության տնօրեն Տիգրան Ջրբաշյանը՝ ելույթ ունենալով Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԲ) 20-ամյակին նվիրված բիզնես-ֆորումում:
Նրա խոսքով, չնայած այն հանգամանքին, որ քաղաքական գործիչները աշխարհում increasingly խոսում են մարդու կենտրոնացված մոտեցման և մարդկային կապիտալի զարգացման մասին, իրականում նման քաղաքականություն իրականացնել հնարավոր չէ առանց ժողովրդագրական գործընթացների խորքային հասկանալու:
«Երբ խոսքը վերաբերում է մարդկային կապիտալին, անխուսափելիորեն առաջանում է ժողովրդագրիայի թեման: Ժողովրդագրությունը՝ սա մարդիկ են, նրանց վարքը, ապագայի վերաբերյալ նրանց պատկերացումները և տվյալներ, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել հասարակության հետագա զարգացումը», - ասաց Ջրբաշյանը:
Նա հիշեցրեց, որ Հայաստանի ժողովրդագրական ռազմավարության մշակումը սկսվել է 2021 թվականին և տևել է գրեթե երկու տարի: Այս ընթացքում անցկացվել է լայնածավալ վերլուծական աշխատանք, որը թույլ է տվել ուսումնասիրել ժողովրդագրական փոփոխությունների պատճառները, քաղաքայինացման, արդյունաբերացման, առողջապահության վիճակի, սննդի անվտանգության և այլ գործոնների ազդեցությունը բնակչության վարքի վրա:
Ջրբաշյանը նշեց, որ վերլուծության հիմնական գործիքներից մեկը եղել են Ազգային փոխանցման հաշվեկշիռների (National Transfer Accounts) ուսումնասիրությունները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել բնակչության սպառման և պետական ծախսերի բաշխումը ըստ տարիքի և սեռի:
Բացի այդ, Հայաստանը աշխարհում մի քանի երկրներից մեկն է, որը ամբողջությամբ ներդրել է Ազգային ժամանակի փոխանցման հաշվեկշիռների (National Time Transfer Accounts) մեթոդաբանությունը, որը հիմնված է բնակչության ժամանակի օգտագործման ուսումնասիրությունների վրա:
«Այս գործիքը թույլ է տալիս գնահատել չվճարված աշխատանքի տնտեսական արժեքը, որի մեծ մասը կատարում են կանայք: Հայաստանում խնամքի տնտեսությունը փաստորեն տնտեսության ամենամեծ հատվածներից մեկն է, սակայն տարածաշրջանի շատ երկրներում դրա իրական չափերը դեռևս undervalued են», - ասաց փորձագետը:
Ջրբաշյանի խոսքով, պետական քաղաքականություն մշակելիս կարևոր է հաշվի առնել տարածաշրջանի երկրներում ժողովրդագրական միանգամայն տարբեր միտումները:
«Կան պետություններ, որոնց բնակչությունը ծերանում է՝ ինչպես Հայաստանը, Ռուսաստանը և որոշ չափով Ղազախստանը: Միաժամանակ կան երկրներ, որոնք ապրում են ժողովրդագրական շահույթի փուլում, օրինակ՝ Ուզբեկստանը և Տաջիկստանը: Սա լրիվ այլ հասարակություններ են, որոնք պահանջում են պետական քաղաքականության և ներդրումների տարբեր մոտեցումներ», - նշեց նա:
Փորձագետը կարծիք հայտնեց, որ միջազգային կազմակերպությունները դեռևս բավարար չափով չեն հաշվի առնում այս տարբերությունները իրենց ծրագրերի իրականացման ժամանակ:
«Ժողովրդագրական տվյալների ինտեգրումը պետական որոշումների ընդունման գործընթացում պետք է դառնա պարտադիր: Այսօր բոլոր մեր երկրները բախվում են լուրջ ժողովրդագրական մարտահրավերների, և առանց այդ գործոնների հաշվի առնելու հնարավոր չէ կառուցել արդյունավետ երկարաժամկետ քաղաքականություն», - ընդգծեց Ջրբաշյանը:
Խոսելով 2024 թվականին ընդունված Հայաստանի ժողովրդագրական ռազմավարության իրականացման առաջին արդյունքների մասին, նա նշեց, որ դրա որոշ դրույթներ սկսել են ներդրվել դեռևս փաստաթղթի պաշտոնական հաստատումից առաջ:
Նրա խոսքով, ռազմավարությունը կառուցված է չորս հիմնական ուղղությունների շուրջ. ընտանիքի և ծնելիության աջակցություն, վաղաժամ մահացության նվազեցում և մարդկային կապիտալի պահպանություն, ակտիվ ծերացման զարգացում և միգրացիոն քաղաքականության կատարելագործում:
«Կարևոր է ոչ միայն ապահովել նոր մարդկային կապիտալի «ծնունդը», այլ նաև պահպանել մարդկանց առողջությունը ողջ կյանքի ընթացքում, ինչպես նաև ստեղծել պայմաններ, որոնցում ծեր բնակչությունը կարող է մնալ ակտիվ և շարունակել ստեղծել ավելացված արժեք տնտեսության համար», - հայտարարեց Ջրբաշյանը:
Նա նաև ընդգծեց, որ Հայաստանի համար ներգաղթի, արտագաղթի և միգրացիոն հոսքերի փոփոխության հարցերը ռազմավարական նշանակություն ունեն մարդկային կապիտալի պահպանման և զարգացման տեսանկյունից:
Աղբյուր՝ arka.am
