Արհեստական բանականության կենտրոնների արագ աճը էլեկտրաէներգիայի նոր և խոշոր պահանջարկ է ստեղծում, իսկ դա կարող է փոխել էլեկտրաէներգետիկ ընկերությունների ֆինանսական հավասարակշռությունը։ OilPrice-ում հրապարակված հոդվածում Leonard Hyman-ը և William Tilles-ը քննարկում են, թե ինչպես կոմունալ ծառայությունները կարող են փորձել մտնել այս շուկա՝ առանց այդ բեռը դնելու սովորական սպառողների ուսերին։
Հեղինակների հիմնական հարցն այն է, թե արդյոք所谓 GENCO մոդելը կարող է լուծում լինել։ GENCO-ն՝ generating company-ի կրճատ ձևը, վերաբերում է անկախ, չկարգավորվող գեներացիոն ընկերություններին, որոնք լայն տարածում ստացան էներգետիկ շուկաների ապակարգավորումից հետո։ Հեղինակները հիշեցնում են, որ այդպիսի բազմաթիվ ընկերություններ ժամանակին սնանկացան՝ գերհզորությունների, սպասվածից ցածր պահանջարկի և բարձր պարտքային բեռի պատճառով։ Սակայն, քանի որ դրանք սովորաբար ուղղակիորեն չէին պատկանում տեղական կոմունալներին, վերջիններիս հաճախորդները չէին ստիպվում փրկել այդ բիզնեսները։
Հենց այստեղից էլ սկսվում է AI-ի հետ կապված խնդիրը։ Եթե կարգավորվող կոմունալ ընկերությունները կառուցեն թանկ նոր էլեկտրակայաններ հատուկ AI կենտրոններին սպասարկելու համար և այդ ներդրումները ներառեն սակագնային բազայում, բոլոր հաճախորդների հաշիվները կարող են բարձրանալ։ Իսկ եթե AI-ի ակնկալվող պահանջարկը չիրականանա կամ կտրուկ նվազի, նոր հզորությունների ծախսը միևնույն է կմնա մյուս սպառողների վրա։
Տեսական լուծումներից մեկը կարող է լինել առանձին GENCO ստեղծելը, որը կապված կլինի կոմունալի և դրա հոլդինգային ընկերության հետ, բայց կֆինանսավորվի սեփական պարտքով՝ առանձին կոմունալի հաշվեկշռից։ Այդ մոտեցման տրամաբանությունն այն է, որ եթե նախագիծը խնդիրների բախվի, կոմունալն ու դրա հաճախորդները պետք է պաշտպանված լինեն՝所谓 ring-fencing-ի միջոցով։ Սակայն հեղինակները նշում են, որ ամեն ինչ կախված է պայմանագրերի մանրամասներից։
Օրինակ, եթե կոմունալը երկարաժամկետ պայմանագրով պարտավորվի էլեկտրաէներգիա գնել իրեն կից GENCO-ից և հետո այն վերավաճառել AI կենտրոնին՝ բոլոր ծախսերը փոխանցելով, առաջանում է հարց՝ ինչ կլինի, եթե էլեկտրաէներգիա գնման պայմանագրի ժամկետը գերազանցի AI նախագծի իրական կյանքի տևողությունը։ Այդ դեպքում ֆինանսական բեռը կարող է կրկին մնալ կոմունալի և դրա հաճախորդների վրա։ Նույնը վերաբերում է ծախսերի հաշվարկման մեխանիզմներին. եթե դրանք սխալ սահմանվեն, պակասորդը կարող է ի վերջո վճարել սպառողը կամ հենց կոմունալ ընկերությունը։
Հեղինակները նաև մատնանշում են, որ խնդիրը միայն իրավական կառուցվածքը չէ։ Նրանց գնահատմամբ՝ AI ընկերությունները բավական միջոցներ ունեն քաղաքական ազդեցության և դատական վեճերի համար, մինչդեռ կարգավորող մարմինները միշտ չէ, որ ունեն բավարար փորձագիտական կարողություն նման բարդ սխեմաները խիստ գնահատելու համար։ Այդ պայմաններում սպառողները կարող են հայտնվել ամենախոցելի դիրքում։
Ֆինանսական տեսանկյունից ևս GENCO տարբերակը, ըստ հոդվածի, այնքան մաքուր չէ, որքան առաջին հայացքից է թվում։ Եթե կոմունալը պայմանագիր է կնքում GENCO-ից էլեկտրաէներգիա գնելու համար, GENCO-ն կարող է այդ պայմանագիրը օգտագործել որպես ապահովում և այդպիսով ավելի էժան պարտք ներգրավել՝ փաստորեն օգտվելով կոմունալի վարկունակությունից։ Հեղինակների խոսքով՝ այդ վարկային որակի հիմքում կանգնած են նաև կոմունալի սպառողները, բայց նրանք դրա դիմաց ոչինչ չեն ստանում։ Բացի այդ, եթե GENCO-ն խնդիրների մեջ ընկնի, դա կարող է ազդել նաև այն հոլդինգային ընկերության ֆինանսական դիրքի վրա, որը վերահսկում է և՛ GENCO-ն, և՛ կոմունալը, իսկ դա, իր հերթին, կարող է թանկացնել կոմունալի կապիտալի արժեքը։
Հոդվածում դիտարկվում է նաև մեկ այլ տարբերակ՝ GENCO կառուցել կարգավորվող կոմունալից դուրս և էլեկտրաէներգիան վաճառել անմիջապես AI կենտրոնին։ Բայց նույնիսկ այդ դեպքում, հեղինակների խոսքով, պետք է բացառել, որ փոխկապակցված կոմունալը իրեն կից ընկերությանը հատուկ արտոնություններ տա՝ վնասելով այլ հաճախորդներին կամ մրցակիցներին։ Նրանք օրինակ են բերում փոթորկից հետո վերականգնման աշխատանքները. եթե ծառայությունը նախ վերականգնվի կոմունալի փոխկապակցված GENCO-ի և դրա AI հաճախորդի համար, դա կարող է լուրջ հանրային հարցեր առաջացնել։
Leonard Hyman-ը և William Tilles-ը նաև առանձնացնում են երկու հաճախ անտեսվող ռիսկ։ Առաջինը՝ AI ընկերությունների պահանջած ծավալների աննախադեպ մեծությունն է։ Խոսքը պարզապես նոր հաճախորդների մասին չէ, այլ էլեկտրաէներգիայի հսկայական պահանջարկի, որը կարող է ծանրաբեռնել ինչպես ֆինանսական համակարգը, այնպես էլ էլեկտրացանցերը։ Երկրորդը բնապահպանական ռիսկն է. նոր գազով աշխատող հզորությունների կառուցումը կարող է դառնալ քաղաքականապես խոցելի, հատկապես եթե ազգային մակարդակով կրկին խստացվեն մաքուր օդի և ջրի ստանդարտների կիրառման պահանջները։
Հեղինակների եզրակացությունն այն է, որ AI ընկերությունները, վերջնական հաշվով, պետք է իրենք կառուցեն և շահագործեն սեփական off-grid հզորությունները, այլ ոչ թե AI ընդլայնման ֆինանսական, հուսալիության և բնապահպանական ռիսկերը տեղափոխեն կարգավորվող կոմունալների «գերի» հաճախորդների վրա։
Աղբյուր՝ oilprice.com
