Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը ներկայացրել է 2025 թվականի իր հինգերորդ կայուն զարգացման զեկույցը, որտեղ ամփոփվել են ընկերության հիմնական արդյունքները, կառավարման համակարգում կատարված փոփոխություններն ու առաջիկա շրջանի առաջնահերթությունները։
Զեկույցի գլխավոր նորություններից մեկը TNFD շրջանակին համապատասխան իրականացված գնահատումն է։ ԶՊՄԿ-ն դարձել է Հայաստանում առաջին ընկերությունը, որը կատարել է նման գնահատում՝ վերլուծելով ընկերության գործունեության և բնության միջև առկա փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրա հետ կապված ռիսկերն ու հնարավորությունները։
Բացի այդ, 2025 թվականի զեկույցում առաջին անգամ կիրառվել է կրկնակի էականության գնահատում՝ DMA, որը թույլ է տալիս կայուն զարգացման թեմաները դիտարկել ինչպես ընկերության գործունեության վրա դրանց ազդեցության, այնպես էլ ընկերության գործունեության՝ շրջակա միջավայրի և հասարակության վրա թողած ազդեցության տեսանկյունից։
Ընկերության մամուլի ծառայության փոխանցմամբ՝ զեկույցի պատրաստման ընթացքում ԶՊՄԿ-ն արդեն երրորդ տարին անընդմեջ համագործակցում է KPMG Armenia-ի հետ, իսկ արտաքին աուդիտը երրորդ հաշվետու փաստաթղթի համար իրականացրել է Grant Thornton Armenia-ն։ Զեկույցը կազմվել է Գլոբալ հաշվետվողականության նախաձեռնության (GRI) ստանդարտների և Sustainability Accounting Standards Board-ի (SASB) ուղեցույցի հիման վրա։
Զեկույցը սեպտեմբերի 15-ին ներկայացվել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում՝ մասնագիտական համայնքի, պետական կառույցների, գործընկերների և այլ շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ։ Միջոցառմանը ողջույնի խոսքով հանդես են եկել ԶՊՄԿ-ի գլխավոր տնօրեն Roman Khudoliy-ը, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի ռեկտոր Gor Vardanyan-ը և ԶՊՄԿ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, կայուն զարգացման տնօրեն Armen Stepanyan-ը։
Roman Khudoliy-ի խոսքով՝ կայուն զարգացումը շարունակական ճանապարհ է, որի ընթացքում փոխվում են միջազգային չափանիշները, հասարակության և ներդրողների սպասումները, և ընկերությունն էլ պետք է զարգանա դրանց համահունչ։ Նրա ձևակերպմամբ՝ նպատակը ժամանակակից հանքարդյունաբերական ընկերություն կառուցելն է, որը գլոբալ մակարդակում կլինի մրցունակ և միաժամանակ կհամապատասխանի էկոլոգիայի, անվտանգության, սոցիալական պատասխանատվության, կորպորատիվ կառավարման և թափանցիկության ավելի բարձր պահանջներին։
Միջոցառման ընթացքում Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի, ԶՊՄԿ-ի և ԶՊՄԿ-ի բարեգործական հիմնադրամի միջև ստորագրվել է «Ինստիտուցիոնալ համագործակցության մասին» հուշագիր։ Ինչպես նշել է ռեկտոր Gor Vardanyan-ը, համալսարանը նույնպես շուտով կներկայացնի կայուն զարգացման զեկույց, որի պատրաստմանն աջակցելու է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։
Ներկայացման ընթացքում քննարկվել են նաև կայուն զարգացման հաշվետվությունների վերաբերյալ գործող և նախատեսվող օրենսդրական պահանջները, ինչպես նաև Հայաստանի մասնավոր հատվածում ձևավորվող հիմնական միտումները։
Հրապարակված զեկույցից պարզ է դառնում, որ ընկերությունը մշակել է նաև 2026-2040 թվականների կլիմայի փոփոխության ռազմավարություն։ Այն արտացոլում է կլիմայական հարցերի կառավարման համակարգը ամրապնդելու, իր գործունեությունը Փարիզյան համաձայնագրի շրջանակում Հայաստանի կլիմայական պարտավորություններին համապատասխանեցնելու և երկրի՝ ցածր ածխածնային ու կլիմայական փոփոխություններին դիմակայուն տնտեսության անցմանը նպաստելու հանձնառությունը։
Ռազմավարությունը սահմանում է ԶՊՄԿ-ի երկարաժամկետ կլիմայական հավակնությունները, ինչպես նաև կոնկրետ նպատակները, դրանց իրականացման միջոցները, կառավարման մեխանիզմներն ու պատասխանատվության շրջանակները՝ կլիմայական ռիսկերն ու հնարավորությունները արդյունավետ կառավարելու համար։
Միաժամանակ շարունակվել է «Արծվանիկ» պոչամբարի կառավարման և մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործումը՝ միջազգային առաջատար փորձին և GISTM պահանջներին համապատասխան։
Զեկույցի համաձայն՝ 2025 թվականին ընկերության ընդհանուր եկամուտը կազմել է $723 մլն՝ մեկ տարվա ընթացքում աճելով 1,4%-ով։ Հաշվետու տարում ընկերությունը պահպանել է իր դիրքը Հայաստանի խոշոր հարկատուների շարքում՝ զբաղեցնելով 3-րդ տեղը։ Աղբյուրը նշում է, որ փոփոխությունը հիմնականում պայմանավորված է ռոյալթիի հաշվարկների ավելի ցածր մակարդակով՝ նախորդ տարվա բացառիկ բարձր ցուցանիշի համեմատ։
Պետական բյուջե ընդհանուր վճարումները կազմել են մոտ $73,5 մլն, ներառյալ շահութահարկը՝ $34.7 մլն և ռոյալթին՝ $38,86 մլն։ Ընկերությունը 2025 թվականին արտադրել է 203,919 տոննա պղնձի խտանյութ և 15,548 տոննա մոլիբդենի խտանյութ։
ԶՊՄԿ-ի սոցիալական ներդրումները կազմել են 18.2 մլն՝ ընդհանուր առմամբ պահպանվելով 2024 թվականի մակարդակին։ Դրանց զգալի մասը ուղղվել է Կաջարան և Կապան խոշորացված համայնքներ։ Ընկերության ուղղակի ներդրումը Հայաստանի համախառն ներքին արդյունքի մեջ գնահատվում է 2,5%, իսկ աշխատակիցների թիվը հասել է 4,828-ի՝ 2024 թվականի համեմատ աճելով 3,7%-ով։
Պատասխանատու հանքարդյունաբերության և շրջակա միջավայրի պահպանության սկզբունքներին հավատարիմ մնալու շրջանակում ԶՊՄԿ-ն շարունակել է հողերի փուլային վերականգնումը՝ զուգահեռ ընթացիկ գործունեությանը։ Մասնավորապես, վերականգնվել է 42,53 հա հողատարածք, ցանվել է 2 880 կգ սերմ, տնկվել է 4 209 ծառ և 340 թուփ։
Զեկույցում նշվում է նաև, որ 2025 թվականին շրջակա միջավայրի պահպանության և կենսաբազմազանության հարցերը ԶՊՄԿ-ի օրակարգում ավելի մեծ կշիռ են ստացել, քանի որ Հայաստանը պատրաստվում է հյուրընկալել ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովը՝ COP17-ը։
Աղբյուր՝ finport.am
