Սաուդյան Արաբիայի նավթի մատակարարումների ճգնաժամը գնալով ավելի տեսանելի հետևանքներ է ունենում Եվրոպայի համար։ Սեպտեմբերի 10-ի հարձակումները Սաուդյան Արաբիայի East-West Pipeline-ի վրա հարվածել են համակարգի մի քանի հատվածների և վնասել առնվազն մեկ պոմպակայան, ինչի հետևանքով Ռիյադը դադարեցրել է թագավորության այն առանցքային երթուղու աշխատանքը, որը ծառայում էր որպես Հորմուզի նեղուցի այլընտրանք։
1,200 կիլոմետրանոց Petroline-ը կարող է օրական տեղափոխել շուրջ 7 միլիոն բարել նավթ՝ Սաուդյան Արաբիայի արևելյան արդյունահանող շրջաններից դեպի Կարմիր ծովի ափին գտնվող Yanbu։ Քանի որ պատերազմը փաստացի փակել է Հորմուզը, այս խողովակաշարը դարձել է համաշխարհային էներգետիկ ենթակառուցվածքի կարևորագույն օղակներից մեկը։ Kpler-ի գնահատմամբ՝ մինչ հարձակումը այն Հորմուզը շրջանցելով տեղափոխում էր մոտ 4 միլիոն բարել օրական։ Երկարատև դադարն, ըստ նույն գնահատականի, կարող է վտանգել Սաուդյան Արաբիայի հում նավթի արտահանման 3.5–4 միլիոն բարելը օրական։
Անմիջական խնդիրը պահեստային պաշարներն են։ Kpler-ի տվյալներով՝ Yanbu-ում հում նավթի պաշարները իջել են 15 միլիոն բարելից ներքև՝ հուլիսի գրեթե 21 միլիոն բարելից, և մոտեցել են 2018 թվականից ի վեր ամենացածր մակարդակներին։ Եթե արտահանման տեմպը լինի օրական 3.5 միլիոն բարել, այդ ծավալը տեսականորեն կբավականացնի քիչ ավելի, քան չորս օրվա համար։ Aramco-ն կարող է օգտվել նաև իր գլոբալ պահեստային ցանցից, սակայն Կարմիր ծովից կայուն արտահանումը երկարաժամկետ հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե նոր հումք հասնի Yanbu։
Շուկայի համար ավելի մեծ ռիսկը հակամարտության հետագա ընդլայնումն է։ Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ Petroline-ի վրա հարձակված անօդաչուները թռել են Իրաքից, և դա մեծացնում է Իրանի հետ կապվող իրաքյան խմբավորումների դեմ պատասխան քայլերի հավանականությունը։ Միաժամանակ արագ սրվում է նաև Եմենի ուղղությունը։ Տեղեկությունների համաձայն՝ Կարմիր ծովի ափին հաջող առաջխաղացումներից և Mokha-ի գրավումից հետո հութիները զորքեր և տեխնիկա են կուտակում Marib-ի շուրջ, ինչը նոր լայնածավալ գրոհի մտավախություն է առաջացրել։
Marib-ը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ շարունակում է մնալ միջազգայնորեն ճանաչված եմենյան կառավարության հիմնական հենակետերից մեկը և ներառում է խոշոր նավթի ու գազի հանքավայրեր, ռազմական բազաներ և կարևոր էլեկտրակայան։ Հոդվածում նշվում է, որ Aden-ը հիմա ամենահավանական անմիջական թիրախը չէ, իսկ Marib-ի և Bab el-Mandeb-ի նկատմամբ ազդեցությունը հութիներին ավելի մեծ ռազմավարական լծակ է տալիս՝ թե՛ էներգետիկ ակտիվների, թե՛ աշխարհի կարևորագույն ծովային հանգույցներից մեկի նկատմամբ վերահսկողության տեսանկյունից։
Էներգետիկ շուկաների հիմնական մտահոգությունն այն է, որ մարտական գործողությունները մոտենում են արդյունահանող ակտիվներին։ Արդեն հարձակման են ենթարկվել խողովակաշարեր, պոմպակայաններ, նավահանգիստներ և տանկերներ։ Եթե ճնշումը տեղափոխվի դեպի Abqaiq-ի նման վերամշակման հանգույցներ կամ նույնիսկ արդյունահանման հանքավայրեր, դա կարող է վերածվել համաշխարհային մատակարարումների շատ ավելի ծանր ցնցման։
Միևնույն ժամանակ Վաշինգտոնը, ըստ հրապարակման, չի շտապում բացել նոր ռազմական ճակատ։ ԱՄՆ պաշտոնյաները, հաղորդումների համաձայն, շաբաթավերջին Օմանում հանդիպել են հութիների առաջնորդների հետ և ստացել հավաստիացումներ, որ խումբը կշարունակի պահպանել Վաշինգտոնի հետ 2025 թվականի հրադադարը և չի թիրախավորի ամերիկյան նավագնացությունը։ Սակայն սաուդյան կողմի հետ կապվող նավերը խմբի համար շարունակում են մնալ թիրախ։ Trump administration-ը մինչ այժմ հրաժարվել է ռազմական միջամտությունից, ինչն ուժեղացնում է Ռիյադի վրա գործադրվող ճնշումը՝ կամ բանակցելու, կամ ավելի լայն տարածաշրջանային աջակցություն հավաքելու համար։
Եվրոպայում հետևանքներն արդեն շոշափելի են դառնում։ Saudi Aramco-ն իր եվրոպացի հաճախորդներին տեղեկացրել է, որ սեպտեմբերյան մի շարք բեռնումներ կչեղարկվեն կամ կհետաձգվեն, իսկ Yanbu-ից բեռնումները դադարեցվել են։ Argus-ի տվյալները, որոնց հղում է անում Euronews-ը, վկայում են, որ առնվազն երեք եվրոպական վերամշակողներ սեպտեմբերի վերջի բեռների չեղարկման կամ ուշացման են բախվել, որոշ դեպքերում՝ մինչև նոյեմբեր։
Եվրոպան տեսականորեն կարող է փոխարինել այդ ծավալները, բայց ավելի բարձր գնով։ Հիմնական այլընտրանքների թվում նշվում են Հյուսիսային ծովի նավթը, ԱՄՆ Մեքսիկական ծոցի մատակարարումները, այդ թվում՝ WTI Midland, ինչպես նաև Ղազախստանը, Ալժիրը, Գայանան, Բրազիլիան և Արևմտյան Աֆրիկան։ Խնդիրն այն է, որ նույն մերձավորարևելյան խափանումից տուժած ասիական վերամշակողներն էլ են մրցում այդ նույն բարելների համար։ Արդյունքում Եվրոպան վճարում է երկու ուղղությամբ՝ և՛ ավելի բարձր տարբերակված գներով, և՛ ավելի թանկ ծովային փոխադրումով։
Saudi Aramco-ի Yanbu-ից ուղարկվող բարելները հարմար դիրք ունեին եվրոպական և միջերկրածովյան վերամշակողների համար։ Դրանց փոխարինումը Ամերիկայից կամ Արևմտյան Աֆրիկայից եկող հումքով վերաձևում է Ատլանտյան ավազանի առևտրային հոսքերը և մեծացնում լոգիստիկ ծախսերը։
Լրացուցիչ ռիսկ է նաև Լիբիան։ Հոդվածում նշվում է, որ Hamada, Tahara և NC5 հանքավայրերում արտադրությունը ժամանակավորապես դադարեցվել էր այն բանից հետո, երբ Petroleum Facilities Guard-ի անդամները փակել էին Hamada-Zawiya խողովակաշարը, ինչի պատճառով NOC-ը նախազգուշացրել էր հնարավոր force majeure-ի մասին։ Թեև արտադրությունը հետագայում վերականգնվել է, միջադեպը ցույց է տալիս Եվրոպայի ևս մեկ խոցելի կետը. Լիբիան նրա ամենամոտ այլընտրանքային մատակարարներից մեկն է հենց այն պահին, երբ եվրոպական վերամշակողները փորձում են փոխարինել խափանված սաուդյան մատակարարումները։
Սպառողները, ըստ վերլուծության, երկար սպասելու կարիք չեն ունենա։ Մեծածախ դիզելի և բենզինի գները արագ են արձագանքում հումքի և նավթամթերքի շուկաների խստացմանը, և դրա ազդեցությունը եվրոպական բենզալցակայաններում կարող է երևալ մեկից երկու շաբաթվա ընթացքում։ Սեպտեմբերի վերջին և հոկտեմբերին ազդեցությունն ավելի հստակ կդառնա, երբ եվրոպական վերամշակողները ֆիզիկապես փոխարինեն չեղարկված կամ ուշացած Saudi Aramco-ի բեռները Ատլանտյան ավազանից եկող ավելի թանկ հումքով։
Աղբյուր՝ finance.yahoo.com
