Սաուդյան Արաբիայի East-West նավթատարի ժամանակավոր կանգառը նոր հարված է հասցրել արդեն իսկ լարված նավթի և վառելիքի համաշխարհային շուկային։ Այս ցամաքային երթուղին թագավորությանը թույլ էր տալիս շրջանցել Հորմուզի նեղուցը, իսկ դրա անջատումը շուկայի մասնակիցների ուշադրությունը կրկին սևեռել է Մերձավոր Արևելքից մատակարարումների խոցելիության վրա։
Reuters-ի փոխանցմամբ՝ անցած շաբաթվա հարձակման հետևանքով վնասվել է ոչ թե երկու, այլ երեք պոմպակայան։ Գործակալության զրուցակիցները գնահատում են, որ ամբողջական վերականգնումը կարող է տևել հինգից վեց շաբաթ, թեև մասնակի մղումը հնարավոր է վերականգնել ավելի շուտ։ Մինչ հարձակումը համակարգով օրական տեղափոխվում էր 4-5 միլիոն բարել նավթ, ինչը համարժեք է համաշխարհային առաջարկի մոտ 4%-5%-ին։ East-West նավթատարի ընդհանուր հզորությունը շուրջ 7 միլիոն բարել է օրական, այդ թվում՝ մոտ 2 միլիոն բարելը մատակարարվում էր վերամշակող գործարաններին։
Bloomberg-ը գրում է, որ Saudi Aramco-ն փորձում է մոտ օրերի ընթացքում վերագործարկել երթուղու հզորության մոտ կեսը՝ շրջանցելով վնասված ենթակառուցվածքը։ Ըստ նույն գնահատականների՝ ամբողջական աշխատանքի վերադարձը կարող է տևել մոտ վեց շաբաթ։ Սա ընդհանուր առմամբ համընկնում է Reuters-ի տվյալների հետ, ըստ որոնց՝ վերանորոգումը կտևի հինգից վեց շաբաթ, նույնիսկ եթե առանձին հոսքեր վերականգնվեն ավելի շուտ։
East-West նավթատարի կանգառից հետո Brent-ի գինը այս շաբաթ բարձրացել էր մինչև մոտ $108 մեկ բարելի դիմաց։ Շուկան արձագանքել է նրան, որ ժամանակավորապես շարքից դուրս է եկել Մերձավոր Արևելքից նավթի արտահանման ամենախոշոր երթուղին, որը կախված չէ Հորմուզի նեղուցից։ Պատերազմի սկսվելուց հետո Սաուդյան Արաբիան վերջին վեց ամիսներին մեծապես ապավինել էր այս համակարգին՝ դրանով տեղափոխելով օրական մոտ 4-5 միլիոն բարել։
Սակայն պահուստներն էլ լիարժեք բարձիկ չեն ապահովում։ Kpler-ի տվյալներով՝ Կարմիր ծովի Յանբու հանգույցում նավթի պաշարները վերջին երկու ամիսներին կրճատվել են գրեթե 6 միլիոն բարելով՝ հուլիսի մոտ 21 միլիոն բարելից իջնելով 15 միլիոնից ցածր։ Kpler-ի վերլուծաբաններ Amena Bakr-ը և Michelle Brouhard-ը նշել են, որ 3.5 միլիոն բարել օրական արտահանման պայմաններում 15 միլիոն բարելը տեսականորեն բավարարում է չորս օրից մի փոքր ավելի մատակարարում։ Բացի այդ, պահեստավորված յուրաքանչյուր բարել օպերացիոն առումով անմիջապես հասանելի չէ, հետևաբար Սաուդյան Արաբիան չի կարող անվերջ պահպանել նախկին արտահանման ծավալները միայն պահուստների հաշվին։
Իրավիճակի պարադոքսն այն է, որ նավթատարի խափանումը Սաուդյան Արաբիային ստիպում է կրկին ավելի շատ ապավինել հենց այն ջրուղուն, որը East-West համակարգը նախատեսված էր շրջանցելու համար։ Bloomberg-ի տվյալներով՝ այս շաբաթ թագավորությունը spot շուկայում վաճառել է մինչև 20 միլիոն բարել նավթ՝ ընթացիկ և հաջորդ ամսվա բեռնման համար, իսկ գնորդները պետք է ստանան այդ ծավալները Հորմուզից դուրս ship-to-ship փոխանցումների միջոցով։ Այդ լուծումը նվազեցնում է գնորդների տանկերների մուտքի անհրաժեշտությունը Պարսից ծոց, բայց ավելացնում է լոգիստիկ բարդությունն ու ծախսերը։
Մատակարարման սղությունն արդեն տեսանելի է ոչ միայն հում նավթի, այլև նավթամթերքների շուկայում։ Saxo Bank-ի ապրանքային ռազմավար Ole Hansen-ի խոսքով՝ Brent-ի մոտեցումը USD 110-ին խոսում է զգալի լարվածության մասին, սակայն իրավիճակի իրական ծանրությունը ավելի լավ են ցույց տալիս Dated Brent-ի $130-ից բարձր և դիզելի $200-ից բարձր մակարդակները։ Խորը backwardation-ը և անսովոր բարձր վերամշակման մարժաները վկայում են, որ գնորդները աճող հավելավճար են վճարում անհապաղ մատակարարման համար։
Առանձնապես սուր է ճնշումը դիզելի շուկայում։ ԱՄՆ-ում դիզելի գները հասել են ռեկորդային մակարդակների, թեև երկիրը դիստիլատների խոշոր զուտ արտահանող է։ Այլ տարածաշրջանների պակասուրդը ամերիկյան ծավալները քաշում է դեպի գլոբալ շուկա և բարձրացնում վերամշակման շահութաբերությունը։ Աճել են նաև բենզինի գները, չնայած շուկան մտնում է սեզոն, երբ պահանջարկը սովորաբար թուլանում է։
Էներգակիրների թանկացումը նորից ուժեղացնում է գնաճային ճնշումը։ Աղբյուրի տվյալներով՝ այս շաբաթ Federal Reserve-ը 2023 թվականից ի վեր առաջին անգամ բարձրացրել է իր հիմնական տոկոսադրույքը՝ արձագանքելով վերականգնված գնաճային ռիսկերին։ Այս ֆոնին Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքի խափանումը շուկայի համար կարևոր է ոչ միայն անմիջական կորուստների, այլև այն պատճառով, որ բացահայտում է գլոբալ մատակարարումների ճկունության սահմանափակումները։
Աղբյուր՝ oilprice.com
