Ռուսաստանից Հայաստան բնական գազի մատակարարումը սեպտեմբերի 15-25-ը ժամանակավորապես դադարեցվել է։ «Գազպրոմ Հայաստանը», որը ռուսական «Գազպրոմ»-ի դուստր ընկերությունն է, հայտարարում է, որ դադարն обусловված է Ռուսաստանի Դաշնությունում իրականացվող պլանային սպասարկման և վերանորոգման աշխատանքներով։
Ընկերության հաղորդմամբ՝ հայկական շուկայում պակասուրդ չի սպասվում, քանի որ պահանջարկը կփակվի ներքին պահուստների և Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից լրացուցիչ գազի մատակարարումների հաշվին։ Հայկական պաշտոնյաները «Գազպրոմ Հայաստանի» հայտարարությանը հրապարակման պահին անմիջապես չէին արձագանքել և ռուսական մատակարարումների դադարը փոխհատուցելու առանձին քայլեր չէին ներկայացրել։
Թեման առանձնահատուկ քաղաքական հնչեղություն ստացավ այն բանից հետո, երբ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սեպտեմբերի 11-ին հայտարարեց, որ Հայաստանը փորձում է ընդլայնել գազի ներմուծման աղբյուրները և չմնալ չափազանց կախված Ռուսաստանից։ Աղբյուրի տվյալներով՝ 2025 թվականին Ռուսաստանը ապահովել է Հայաստանի գազի ներմուծման շուրջ 82%-ը։
Ռուսական մատակարարումների դադարեցման մասին հայտարարության նույն օրը ադրբեջանական լրատվամիջոցներում շրջանառվել են տեղեկություններ, թե Բաքուն պատրաստ է քննարկել Հայաստան զգալի ծավալներով գազ մատակարարելու տարբերակը։ Սակայն այդ հնարավորությունը կապվում է մեկ կարևոր նախապայմանի հետ․ ադրբեջանական գազը կարող է հասնել Հայաստան միայն այն բանից հետո, երբ երկու երկրները վերջնականացնեն 2025 թվականի օգոստոսին Վաշինգտոնի միջնորդությամբ համաձայնեցված ժամանակավոր խաղաղության պայմանագիրը։
Աղբյուրը նշում է, որ բանակցությունների հիմնական վիճահարույց հարցերից մեկը Ադրբեջանի պահանջն է՝ փոխել Հայաստանի Սահմանադրությունը, որպեսզի հստակ ամրագրվի Բաքվի ինքնիշխանությունը Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ, որը ադրբեջանական ուժերը վերագրավել էին 2023 թվականին։ Modern.az-ի փոխանցմամբ՝ ադրբեջանցի պատգամավոր Ազեր Բադամովը հայտարարել է, որ եթե Հայաստանը ցանկանում է դիվերսիֆիկացնել գազի մատակարարումները, ապա աշխարհագրական տեսանկյունից Ադրբեջանը կարող է լինել ամենաբարենպաստ և բնական այլընտրանքներից մեկը։
Սակայն Հայաստանի իշխանությունների համար այս տարբերակը քաղաքականապես բարդ է։ Աղբյուրի գնահատմամբ՝ նույնիսկ ադրբեջանական գազի հնարավոր ներգրավումը կարող է բավարար չլինել, որպեսզի Երևանը համաձայնի Բաքվի պայմաններին, քանի որ խաղաղության համաձայնագիրը ներսում զգալի դիմադրության է հանդիպում։ Թեև Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հունիսյան ընտրություններում պահպանել է խորհրդարանական մեծամասնությունը, պարզ չէ, թե Սահմանադրության փոփոխության հարցով հանրաքվեն բավարար աջակցություն կստանա, թե ոչ։
Միջնաժամկետ հատվածում ևս ավելի քան երեք տասնամյակ տևած հակամարտության ժառանգությունը կարող է ստիպել հայկական կողմին զգուշանալ Բաքվին տնտեսական լրացուցիչ լծակներ տալուց։ Փաշինյանը սեպտեմբերի 11-ի ասուլիսում նաև հույս էր հայտնել, որ սպասվող Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) նախաձեռնությունը կարող է օգնել լուծել Հայաստանի գազամատակարարման խնդիրը, սակայն այդ նախագիծը ևս կապվում է հայ-ադրբեջանական խաղաղության գործընթացի ավարտի հետ։
Աղբյուր՝ oilprice.com
