Հայաստանը բնական գազի ներմուծման հարցով քննարկումներ է վարում բոլոր հնարավոր գործընկերների հետ, լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նրա խոսքով՝ բանակցությունները վերաբերում են ոչ միայն գազին, այլ նաև հարակից այլ թեմաների, սակայն կոնկրետ երկրների անուններ, քննարկումների փուլերը կամ հնարավոր մատակարարումների ծավալները չեն հրապարակվել։
Վարչապետի հայտարարությունը հնչել է այն հարցի ֆոնին, թե արդյոք կարող է վերանայվել Հայաստանի համար ռուսական գազի գինը և քննարկո՞ւմ է Երևանը այլընտրանքային աղբյուրներից գնումներ։ Ի պատասխան լրացուցիչ հարցի՝ Իրանից, Ադրբեջանից և Թուրքմենստանից հնարավոր գնումների մասին, Փաշինյանը չի հաստատել առանձին պայմանավորվածությունների առկայությունը այս երկրներից յուրաքանչյուրի հետ՝ նշելով միայն, որ աշխատանքը տարվում է բոլոր հնարավոր ուղղություններով։
Հայ-ռուսական հարաբերությունների «գույքագրում»
Փաշինյանը գազային թեման կապել է Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունների ավելի լայն վերանայման հետ։ Նրա խոսքով՝ Բիշքեկում ռուսական կողմի հետ բանակցություններից հետո Երևանն ու Մոսկվան պայմանավորվել են անցկացնել երկկողմ հարաբերությունների մի տեսակ «գույքագրում» և հստակեցնել համագործակցության բաղադրիչները։
Վարչապետը նշել է, որ օրակարգում հերթաբար հայտնվում են տարբեր հարցեր, այդ թվում՝ երկաթուղու գործունեությունն ու գազամատակարարումները։ «Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերությունները բազմաշերտ են, այնտեղ կան բազմաթիվ խնդիրներ, հարցեր և հնարավորություններ», — ասել է նա։ Փաշինյանի գնահատմամբ՝ այդ «գույքագրման» գործընթացը շարունակվում է, իսկ առանձին ուղղություններով քննարկումները կամ արդեն ընթանում են, կամ նոր են սկսվում։
Ռուսական գազի հնարավոր թանկացման մասին
Գազի թեման նոր թափ ստացավ Հայաստանի Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանի հայտարարությունից հետո, որը վերաբերում էր ռուսական գազի գնի հնարավոր էական աճի հետևանքներին։ Սեպտեմբերի 15-ի մամուլի ասուլիսում նա նշել էր, որ կարգավորիչը նման զարգացումը դիտարկում է որպես սթրեսային, այլ ոչ թե բազային սցենար։
Գալստյանի խոսքով՝ գազի թանկացումը կարող է ազդել Հայաստանի տնտեսության վրա ինչպես ուղղակիորեն՝ գնաճի միջոցով, այնպես էլ անուղղակիորեն՝ արտադրական ծախսերի աճի և այդ ճնշման՝ այլ ապրանքների ու ծառայությունների գների վրա փոխանցման միջոցով։ Մեկնաբանելով այս գնահատականները՝ Փաշինյանը կոչ է արել քաղաքականություն չկառուցել ամենաբացասական սցենարների հիման վրա՝ ընդգծելով, որ անհրաժեշտության դեպքում իշխանությունները կընդունեն իրավիճակը կարգավորելու համար պահանջվող որոշումներ։
Գազի մատակարարումները Հայաստան
Հայաստանում սպառվող բնական գազի հիմնական մասը ներկրվում է Ռուսաստանից, իսկ մատակարարումները կատարվում են Վրաստանի տարածքով։ Բացի այդ, Հայաստան գազ է մտնում նաև Իրանից՝ գործող «գազ՝ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» սխեմայի շրջանակում. իրանական կողմը մատակարարում է բնական գազ, իսկ Հայաստանը դրա դիմաց արտահանում է էլեկտրաէներգիա։
Վերջին տարիներին Հայաստանի իշխանությունները բազմիցս հայտարարել են արտաքին տնտեսական և էներգետիկ կապերի դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտության մասին։ Կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրում Փաշինյանը ևս նշել է առանձին շուկաներից չափազանց մեծ կախվածության նվազեցումը որպես տնտեսական քաղաքականության ուղղություններից մեկը։
Միևնույն ժամանակ, վարչապետի սեպտեմբերի 17-ի հայտարարությունը դեռ չի նշանակում, որ նոր գազամատակարարումների շուրջ պայմանավորվածություններ արդեն ձեռք են բերվել։ Հնարավոր մատակարարների, երթուղիների, ծավալների, գների և ներմուծման ժամկետների մասին կոնկրետ տվյալներ չեն հրապարակվել։
Աղբյուր՝ arka.am
