Եվրոպական հանձնաժողովի արտահոսած ազդեցության գնահատման աշխատանքային փաստաթուղթը, որը վերաբերում է Վերականգնվող էներգիայի մասին հրահանգի հաջորդ տարբերակին՝ RED IV-ին, մատնանշում է վերականգնվող վառելիքների քաղաքականության հնարավոր զգալի փոփոխություն 2030 թվականից հետո։ Փաստաթղթի «նախընտրելի փաթեթը» նախատեսում է RED III-ով սահմանված պարտադիր ազգային նպատակների փոխարինում ավելի ճկուն, ԵՄ մակարդակով նպատակով, միաժամանակ ավելի մեծ տեղ թողնելով գյուղատնտեսական մշակաբույսերից ստացվող կենսավառելիքներին և առավել նպաստավոր մոտեցում կիրառելով եվրոպական հումքից արտադրված առաջադեմ կենսավառելիքների նկատմամբ։
Ջրածնի մասով փաստաթուղթը նկարագրում է 2030-ից հետո կիրառելի երեք քաղաքական ուղի։ RED III-ն այժմ պահանջարկը խարսխում է պարտադիր ազգային նպատակներով, այդ թվում՝ տրանսպորտում մինչև 2030 թվականը ոչ կենսաբանական ծագման վերականգնվող վառելիքների (RFNBOs) 1% նպատակով, ինչպես նաև արդյունաբերությունում RFNBO-ների 42% բաժնով մինչև 2030 թվականը և 60% բաժնով մինչև 2035 թվականը։ RED IV-ի նախընտրելի տարբերակի դեպքում այս պարտավորությունները կփոխարինվեն արդյունաբերության և նավթավերամշակման ոլորտների համար վերականգնվող ջրածնի սպառման՝ ԵՄ մակարդակով 8 միլիոն տոննա ցուցիչ նպատակով։
Գնահատման մեջ 8 միլիոն տոննան բնութագրվում է որպես «քաղաքականությամբ ընդգրկված ժամանակահատվածի միջին օպտիմալ մակարդակ», ինչը ոլորտի հրապարակումներում մեկնաբանվել է որպես 2040 թվականի տարեկան սպառում։ Rystad Energy-ի բազային սցենարով ԵՄ-ում կանաչ ջրածնի ընդհանուր պահանջարկը 2040 թվականին կհասնի 9.5 միլիոն տոննայի։ Եթե արտահոսած նախագծի 8 միլիոն տոննան ընկալվի որպես 2040 թվականի տարեկան սպառում, ապա այն կներկայացնի կանխատեսվող ընդհանուր պահանջարկի մեծ բաժինը, հատկապես հաշվի առնելով, որ ցուցիչ նպատակը վերաբերում է միայն արդյունաբերությանը և նավթավերամշակմանը։
Փաստաթուղթը նախատեսում է նաև ջրածնային կրեդիտներ և վերջնական պահանջարկը խթանող մեխանիզմներ, որոնք պետք է ներդրվեն այլ օրենսդրությամբ։ Սակայն Rystad Energy-ը զգուշացնում է, որ պարտադիր ազգային պարտավորությունների վերացումը կարող է մեծացնել քաղաքական անորոշությունը մի փուլում, երբ նախագծերը դեռևս կախված են երկարաժամկետ պահանջարկի տեսանելիությունից՝ մատակարարման պայմանագրեր ապահովելու և վերջնական ներդրումային որոշումների հասնելու համար։
Rystad Energy-ի Hydrogen Research-ի Product Manager Frederick Andre Wessel-ի գնահատմամբ՝ ավելի մեծ ճկունությունը կարող է օգնել արտադրությունը կենտրոնացնել ավելի ցածր ծախսերով տարածաշրջաններում, սակայն եթե երկարաժամկետ պահանջարկի ազդակները պահպանվեն միայն մի քանի անդամ երկրներում, եվրոպական ջրածնային շուկան կարող է ձևավորվել առանձին հատվածների տեսքով, այլ ոչ թե որպես միասնական շուկա։ Նրա խոսքով՝ առանց պարտադիր ազգային նպատակների հիմնական հարցը մնում է՝ արդյոք վերջնական կարգավորումը կկարողանա ապահովել բավարար չափով ուժեղ և տևական մեխանիզմներ պահանջարկը պահպանելու համար։
Կենսավառելիքների մասով արտահոսած նախագիծը շեշտադրում է ավելի աջակցող մոտեցում, որն արտացոլում է էներգետիկ անվտանգության նկատմամբ աճող ուշադրությունը։ Գյուղատնտեսական մշակաբույսերից ստացվող կենսավառելիքների համար ԵՄ ընդհանուր 7% շեմը կարող է թույլատրելի ծավալներն ավելացնել մոտ 30%-ով՝ համեմատած գնահատման մեջ օգտագործված 2020 թվականի բազայի հետ։ Միևնույն ժամանակ, ԵՄ հումքից արտադրված առաջադեմ կենսավառելիքները կարող են ստանալ առավելություն բազմապատկիչների միջոցով։
Սա կարող է աջակցել ներմուծումից կախվածությունը նվազեցնելու նպատակին։ Ըստ նյութի՝ ԵՄ-ն անցած տարի ներմուծել է մոտ 1.8 միլիոն տոննա hydrotreated vegetable oil (HVO), ինչպես նաև իր sustainable aviation fuel (SAF) մատակարարումների կեսից ավելին։
Միևնույն ժամանակ, առաջադեմ կենսավառելիքների հեռանկարը միանշանակ չէ։ Նախագիծը ենթադրում է, որ առաջադեմ կենսավառելիքների և RFNBO-ների համար գործող համակցված նվազագույն պահանջը տրանսպորտում կդադարի 2030 թվականից հետո, ինչի հետևանքով պահանջարկը ավելի շատ կախված կլինի ազգային քաղաքականությունից։ Ավելի խիստ սերտիֆիկացման պահանջները կարող են սահմանափակել ներմուծվող որոշ վառելիքներ և հումքեր՝ դրանով բարելավելով եվրոպական արտադրողների մրցակցային դիրքը։ Ընդհանուր առմամբ, արտահոսած փաստաթուղթը վերականգնվող վառելիքների տարբեր հատվածների համար մատնանշում է տարբեր հետևանքներ՝ ավելի թույլ քաղաքական որոշակիություն ջրածնի համար և հնարավոր ավելի ուժեղ աջակցություն՝ եվրոպական ներքին ռեսուրսների հետ կապված կենսավառելիքների համար։
Աղբյուր՝ oilprice.com
