ԱՄՆ-ում դաշնային ուսանողական վարկ ունեցող բազմաթիվ քաղաքացիներ առաջիկա շաբաթներին կարող են բախվել ամսական վճարումների կտրուկ աճի, եթե ժամանակին դուրս չգան արդեն դադարեցված SAVE՝ Saving on a Valuable Education մարման ծրագրից։ Սպառողների շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող մասնագետները զգուշացնում են, որ որոշ վարկառուների դեպքում վճարումները կարող են կրկնապատկվել կամ նույնիսկ եռապատկվել։
Ավելի վաղ այս տարի Donald Trump-ի վարչակազմը տեղեկացրել էր վարկառուներին, որ նրանք մոտ 90 օր կունենան SAVE ծրագրից այլ ծրագրի անցնելու համար։ Որոշ վարկառուների համար այդ հաշվարկը սկսվել է հուլիսի 1-ից, ինչը նշանակում է, որ նրանց համար վերջնաժամկետը սեպտեմբերի 29-ն է։ Միաժամանակ սպասարկող կազմակերպությունները ծանուցումները ուղարկում են փուլերով, ուստի շատերը կարող են ավելի երկար ժամանակ ունենալ։
SAVE-ը՝ Joe Biden-ի վարչակազմի օրոք գործարկված եկամուտից կախված մարման ծրագիրը, շատ վարկառուների համար ապահովում էր ցածր ամսական վճարումներ։ Սակայն այն հետագայում չեղարկվեց Հանրապետականների աջակցությամբ դատական հայցերի և օրենսդրական քայլերի արդյունքում։ Այդ ընթացքում ծրագրում ընդգրկված շատ քաղաքացիներ ավելի քան երկու տարի վճարումներ չեն կատարել, մինչ դատական գործընթացները շարունակվել են, իսկ նրանց պարտքերը մեծացել են կուտակված տոկոսների պատճառով։
Բարձրագույն կրթության հարցերով փորձագետ Mark Kantrowitz-ի հաշվարկներով՝ մարտի դրությամբ SAVE ծրագրում դեռ մնում էր ավելի քան 6.9 միլիոն վարկառու, որոնց միջին պարտքը մոտ $55,000 է։ Համեմատության համար՝ 2025 թվականի հուլիսին ծրագրում մոտ 7.7 միլիոն մարդ էր։ Kantrowitz-ի խոսքով՝ վարկառուների մի մասը պարզապես հույս ունի, թե խնդիրը կլուծվի, եթե անտեսվի, իսկ մյուսների համար ժամանակի և միջոցների սղությունը բարդացնում է որոշում կայացնելը։
Վերջնաժամկետը բոլորի համար նույնը չէ
Դաշնային ուսանողական վարկերի սպասարկող կազմակերպությունները SAVE-ից դուրս գալու 90-օրյա ժամկետի մասին ծանուցումները վարկառուներին ուղարկում են տարբեր ժամանակացույցով։ Այդ պատճառով մասնագետները խորհուրդ են տալիս անմիջապես ստուգել սեփական հաշիվները սպասարկող կազմակերպության համակարգում և ճշտել անհատական վերջնաժամկետը։
ԱՄՆ Կրթության նախարարության դատարան ներկայացված նյութերի համաձայն՝ ծրագրից դուրս գալու ամենավաղ ժամկետը սեպտեմբերի 29-ն է։ Սակայն գերատեսչությունը նշել է, որ վարկառուների մեծ մասը լրացուցիչ ժամանակ կստանա։ Nelnet-ը իր կայքում հրապարակված հարցուպատասխանում նշել է, որ ծանուցումները կշարունակի ուղարկել մինչև տարվա վերջ, իսկ Missouri Higher Education Loan Authority (Mohela)-ն հայտնել է, որ զգուշացումները կարող են շարունակվել մինչև հոկտեմբեր։
The Institute for College Access & Success (TICAS)-ի դաշնային քաղաքականության և շահերի պաշտպանության գծով փոխնախագահ Michele Zampini-ի խոսքով՝ վարկառուների մեծ մասը պետք է ծանուցում ստանա էլեկտրոնային փոստով, սակայն ոմանք կարող են նաև նամակ ստանալ սովորական փոստով։ Որպեսզի նման հաղորդագրությունները բաց չթողնեն, վարկառուները պետք է թարմացնեն իրենց կոնտակտային տվյալները թե՛ սպասարկող կազմակերպության, թե՛ studentaid.gov հարթակի հաշվում։
Նոր եկամուտից կախված մարման ծրագրի դիմում ներկայացնելու համար կարելի է մուտք գործել studentaid.gov կամ սպասարկող կազմակերպության կայք և լրացնել հայտը։ Վարկառուները նաև կարող են թույլատրել, որ գերատեսչությունը եկամտի մասին տվյալները ստանա անմիջապես IRS-ից, ինչը կարող է արագացնել դիմումի մշակումը։ Միևնույն ժամանակ սպասվում են ուշացումներ. Կրթության նախարարությունը դեռ մշակում է նման դիմումների կուտակված հերթը, և մայիսին դատարան ներկայացված տվյալներով՝ ապրիլի վերջի դրությամբ սպասման մեջ էր ավելի քան 530,000 դիմում։
Ոչինչ չանելը կարող է բերել շատ բարձր հաշվի
Եթե վարկառուն ծանուցում ստանալուց հետո 90 օրվա ընթացքում չընտրի այլ մարման ծրագիր, ապա նրան ավտոմատ կերպով կներառեն կամ Standard Repayment Plan-ում, կամ հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած նոր Tiered Standard Plan-ում։ Եթե SAVE ծրագրում վճարները հաշվարկվում էին վարկառուի հայեցողական եկամտի 5%-ի հիման վրա, ապա ստանդարտ ծրագրերում պարտքը բաժանվում է ֆիքսված ամսական վճարումների՝ որոշակի ժամկետի համար։
Mark Kantrowitz-ը CNBC-ին ասել է, որ որոշ վարկառուների վճարները կարող են կրկնապատկվել կամ եռապատկվել։ Նրա խոսքով՝ Կրթության նախարարության մյուս եկամուտից կախված ծրագրերը հաճախ թույլ են տալիս պահպանել ավելի ցածր ամսական բեռ, քան ստանդարտ տարբերակները։
Օրինակ՝ հուլիսին գործարկված նոր Repayment Assistance Plan (RAP) ծրագիրը սահմանում է, որ ամսական վճարը կարող է կազմել վարկառուի եկամտի 1%-ից 10%-ը և նախատեսում է պարտքի ներում 30 տարի հետո։ Ծրագիրն առաջարկում է նաև առավելություններ, որոնք ստանդարտ պլաններում չկան, այդ թվում՝ ամսական $50 զեղչ յուրաքանչյուր համապատասխան խնամարկյալի համար։
CNBC-ին Summer ուսանողական վարկերի խորհրդատվական հարթակի տրամադրած հաշվարկի համաձայն՝ եթե երկու անձից բաղկացած տնային տնտեսության եկամուտը մի փոքր գերազանցում է $50,000-ը, ուսանողական պարտքը $60,000 է, իսկ տոկոսադրույքը՝ 6.8%, ապա 10-ամյա Standard Repayment Plan-ի դեպքում ամսական վճարը կկազմի $690։ Նույն պայմաններում RAP ծրագրով այդ վճարը կնվազի մինչև $158։
Summer-ի գլխավոր հաճախորդների տնօրեն Rich Williams-ը խորհուրդ է տալիս դեռ հիմա հաշվարկել վճարը հաջորդ լավագույն եկամուտից կախված ծրագրի շրջանակում, նույնիսկ եթե վարկառուն դեռ չի փոխում ծրագիրը, և արդեն սկսել բյուջեավորել այդ գումարը։ Նրա խոսքով՝ ֆինանսապես պատրաստ լինելը ավելի լավ է, քան անակնկալի գալ շատ ավելի բարձր վճարի պատճառով։
Աղբյուր՝ www.cnbc.com
