Կենսավառելիքի համաշխարհային արտադրությունը մինչև 2030 թվականը կարող է աճել գրեթե 70%-ով, քանի որ խոշոր արտադրող երկրները բարձրացնում են բենզինի և դիզելի մեջ կենսավառելիքի խառնուրդի պարտադիր չափաբաժինները։ Այդ գնահատականը ներկայացված է Chatham House և Forest Stewardship Council կազմակերպությունների համահեղինակած հետազոտությունում, որին հղում է անում Reuters-ը։
Հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ այս միտումը ուժեղացել է Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունից հետո խորացած էներգետիկ ճգնաժամի պայմաններում։ Երբ նավթի և բենզինի գները բարձրանում են, էթանոլի և այլ կենսավառելիքների օգտագործումը դառնում է ավելի մրցունակ, իսկ կառավարությունները դրանք դիտարկում են որպես էներգետիկ անվտանգության լրացուցիչ գործիք։
Վերջին ամիսներին ավելի բարձր խառնուրդային նորմեր ընդունել կամ առաջարկել են ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը, Բրազիլիան, Հնդկաստանը և Ինդոնեզիան։ Դա մեծացնում է էթանոլի, բիոդիզելի և դրանց հումքերի՝ եգիպտացորենի, շաքարեղեգի, սոյայի, բուսայուղերի և արմավենու յուղի պահանջարկը։
ԱՄՆ, Եվրամիություն, Բրազիլիա և Ինդոնեզիա
ԱՄՆ-ում Environmental Protection Agency (EPA)-ն ապրիլին ներկայացրել է Renewable Fuel Standard (RFS) «Set 2» կանոնը 2026 և 2027 թվականների համար։ Այն սահմանում է ծրագրի 20-ամյա պատմության մեջ վերականգնվող վառելիքի ամենաբարձր պարտադիր ծավալները։ Կենսազանգվածային դիզելի պահանջը 2026-ի համար բարձրացվել է մինչև 5.4 միլիարդ գալոն, իսկ 2027-ի համար՝ մինչև 5.7 միլիարդ գալոն՝ 2025 թվականի 3.35 միլիարդ գալոնի դիմաց։
EPA-ի հաշվարկով՝ նոր պահանջները կատարելու համար 2026-ին կպահանջվի մոտ 6.07 միլիարդ գալոն կենսազանգվածային դիզել՝ հաշվի առնելով արտահանումը և այն վառելիքը, որը համապատասխանության կրեդիտներ չի ստեղծում։ Կարգավորիչը նաև արտակարգ բացառություն է տվել, որպեսզի ամառային ավտոսեզոնի ընթացքում ամբողջ երկրում թույլատրվի E15 բենզինի վաճառքը՝ պոմպային գները նվազեցնելու և առաջարկը մեծացնելու նպատակով։
Եվրամիությունում ներկայիս Renewable Energy Directive-ի շրջանակում անդամ երկրները մինչև 2030 թվականը պետք է տրանսպորտում հասնեն վերականգնվող էներգիայի 29% մասնաբաժնի։ Սակայն քաղաքական հետագա փոփոխություններն ու RED IV-ի արտահոսած նախագծերը ցույց են տալիս, որ բլոկը կարող է լրացուցիչ վերանայել թույլատրելի ծավալները, այդ թվում՝ առաջարկելով մշակաբույսերի վրա հիմնված կենսավառելիքների թույլատրելի ծավալների 30% աճ՝ ԵՄ-wide 7% սահմանաչափի պայմաններում։
Բրազիլիան ավելի արագ է շարժվել։ Հուլիսին National Energy Policy Council (CNPE)-ն ժամանակավորապես բենզինի մեջ էթանոլի պարտադիր պարունակությունը բարձրացրել է մինչև 32%՝ 2025 թվականի հունիսին 27%-ից 30% բարձրացնելուց հետո։ Բրազիլիայի օրենսդրությունը կառավարությանը թույլ է տալիս այդ նորմը հասցնել մինչև 35%։ Energy Ministry-ի գնահատմամբ՝ E32-ը տարեկան կփոխարինի մոտ 900 միլիոն լիտր ներկրվող բենզին՝ այն փոխարինելով երկրի ներսում արտադրված էթանոլով։ Բրազիլիան նաև արգելել է բիոդիզելի ներմուծումը՝ դիզելի խառնուրդի շուկան պահելով ներքին արտադրողների համար։
Ինդոնեզիայում կառավարությունը 2026 թվականի հուլիսի 1-ից գործարկել է պարտադիր B50 բիոդիզելի ծրագիրը, ըստ որի սովորական դիզելում պետք է լինի 50% արմավենու յուղի վրա հիմնված բաղադրիչ։ Իշխանությունները այս քայլին դիմել են ցածրորակ դիզելի ներմուծումը դադարեցնելու և էներգետիկ ինքնաբավությունը խթանելու համար։ Ինդոնեզիան աշխարհում արմավենու յուղի խոշորագույն արտադրողն է՝ տարեկան ավելի քան 45 միլիոն մետրիկ տոննա արտադրությամբ, ինչը ավելի քան կրկնակի գերազանցում է երկրորդ խոշոր արտադրող Մալայզիայի ցուցանիշը։
Սննդային և հողային ճնշումներ
Փորձագետները զգուշացնում են, որ էներգետիկ անվտանգությունն ուժեղացնելու այս քաղաքականությունը կարող է զգալի կողմնակի հետևանքներ ունենալ։ Հետազոտության համաձայն՝ եթե առաջարկվող բոլոր խառնուրդային նորմերը լիովին կիրառվեն, ապա մինչև 2030 թվականը կենսավառելիքի հումք աճեցնելու համար անհրաժեշտ հողատարածքը կարող է ամբողջ աշխարհում գրեթե կրկնապատկվել։ Դա կնշանակի լրացուցիչ 36 միլիոն հեկտար կամ 85 միլիոն ակր հող՝ մոտավորապես Գերմանիայի չափ տարածք։
Հեղինակների կարծիքով՝ նման ընդլայնումը կարող է թուլացնել պարենային անվտանգության գլոբալ ջանքերը, քանի որ եգիպտացորենի, բրնձի, սոյայի, շաքարեղեգի և բուսական յուղերի արտադրության համար օգտագործվող հողերն ու ռեսուրսները կարող են տեղափոխվել կենսավառելիքի շուկա։ Նրանք զգուշացնում են, որ ծայրահեղ եղանակային նոր ցնցումները կարող են լրացուցիչ արագացնել սննդամթերքի գների աճը։
Զեկույցի հեղինակների խոսքով՝ պարտադիր նորմերի արագ բարձրացումը ռիսկային է նաև այն պատճառով, որ հումքի պահանջարկը կարող է ավելի արագ աճել, քան կհասցնեն ներդրվել բնապահպանական պաշտպանական միջոցները, սերտիֆիկացման համակարգերը, հողօգտագործման պլանավորումն ու վերահսկման մեխանիզմները։
Ապրիլին International Council on Clean Transportation (ICCT)-ն ևս նախազգուշացրել էր, որ միայն նավագնացության ոլորտը կարող է մինչև 2035 թվականը կենսավառելիքի պահանջարկը հասցնել 140 միլիարդ լիտրի։ Դա մոտ երեք անգամ գերազանցում է բուսայուղային կենսավառելիքի ներկայիս ամբողջ համաշխարհային շուկան։ Նման աճը, գնահատականների համաձայն, կարող է բազմապատկել բուսական յուղերի գները և լրացուցիչ բեռ դառնալ ցածր եկամուտ ունեցող տնային տնտեսությունների, սննդամթերք ներմուծող երկրների և աշխարհում պարենային անապահովության պայմաններում ապրող գրեթե 700 միլիոն մարդկանց համար։
Աղբյուր՝ oilprice.com
