Հայաստանի ֆինանսական շուկան՝ շաբաթվա ութ հիմնական զարգացումներով

Հայաստանի ֆինանսական օրակարգը սեպտեմբերի 14–20-ն ընկած շաբաթում ձևավորվել է դրամավարկային քաղաքականության շրջադարձի, բանկային ֆինանսավորման արժեքի, գնաճի և փոխարժեքների շարժի շուրջ։ Շուկայի մասնակիցների ուշադրության առանցքում էր Հայաստանի Կենտրոնական բանկի՝ ավելի քան երեք տարվա դադարից հետո տոկոսադրույքի բարձրացման որոշումը և դրա հնարավոր փոխանցումը վարկային ու պարտքային շուկաներ։

ԿԲ-ն բարձրացրել է տոկոսադրույքը մինչև 6,75%

Հայաստանի Կենտրոնական բանկի խորհուրդը սեպտեմբերի 15-ին դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքը բարձրացրել է 0,25 տոկոսային կետով՝ մինչև 6,75%։ Լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքը սահմանվել է 8,25%, իսկ բանկերից ներգրավվող միջոցների տոկոսադրույքը՝ 5,25%։ Սա եղել է առաջին բարձրացումը ավելի քան երեք տարվա ընթացքում։

ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը որոշումը բացատրել է նախևառաջ ներքին պահանջարկի բարձր մակարդակով։ Նրա խոսքով՝ կարգավորիչը դիտարկում է տարբեր սցենարներ՝ հաշվի առնելով ներքին պահանջարկը, գնաճային սպասումները, արտաքին տնտեսական պայմանները և երկրի ռիսկի հավելավճարը։

Վարկերի տոկոսադրույքների վրա կարող է ազդեցություն լինել

Տոկոսադրույքի բարձրացումից հետո կրկին ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել բանկային վարկավորման արժեքը։ Մարտին Գալստյանը չի բացառել, որ դրամավարկային պայմանների խստացման շարունակության դեպքում Հայաստանում վարկերի տոկոսադրույքները կարող են աճել, միաժամանակ ընդգծելով, որ փոխանցման մեխանիզմը գործում է ժամանակային ուշացումով։

Սեպտեմբերի 16-ին Ազգային ժողովում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ երկրի սուվերեն վարկանիշի հետևողական բարելավումը պետք է նպաստի տոկոսադրույքների նվազմանը։ Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, ֆինանսական ռեսուրսների արժեքի վրա ազդում են նաև արտաքին գնաճային գործոններ, այդ թվում՝ ռուս-ուկրաինական հակամարտությունն ու Հորմուզի նեղուցում իրավիճակը։

Արտարժույթի շուկայում կտրուկ տատանումներ չեն եղել

Սեպտեմբերի 14–18-ի արդյունքներով ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքը Հայաստանի շուկայում գրեթե չի փոխվել՝ 363,28 դրամից հասնելով 363,44 դրամի, այսինքն՝ պակաս, քան 0,05% աճ։

Եվրոն նույն ժամանակահատվածում նվազել է 419,23 դրամից մինչև 417,05 դրամ՝ մոտ 0,5%-ով։ Ռուսական ռուբլին, հակառակը, ամրապնդվել է՝ 4,2997 դրամից մինչև 4,3123 դրամ, կամ մոտ 0,3%-ով։ Այս շարժը ընդհանուր առմամբ ցույց է տալիս դրամի նկատմամբ հիմնական արժույթների հարաբերական կայունությունը։

Եվրապարտատոմսերի ռիսկի հավելավճարը նվազել է

Մարտին Գալստյանի տվյալներով՝ հայկական եվրապարտատոմսերի ռիսկի հավելավճարը նվազել է մոտ 170 բազիսային կետի։ ԿԲ-ն այս միտումը կապում է ինչպես գլոբալ իրացվելիության և զարգացող շուկաների ակտիվների նկատմամբ պահանջարկի, այնպես էլ Հայաստանի վերաբերյալ ռիսկերի ընկալման փոփոխության հետ։

Շուկայի համար սա կարող է նշանակել ներդրողների կողմից երկրի ռիսկի ավելի մեղմ գնահատում և Հայաստանի սուվերեն պարտքային գործիքների գնահատման պայմանների որոշակի բարելավում։

ԿԲ-ն և ԱՄՀ-ն քննարկել են ֆինանսական ոլորտի օրակարգը

Սեպտեմբերի 16-ին Հայաստանի Կենտրոնական բանկն ու ԱՄՀ առաքելությունը քննարկել են Հայաստանի մակրոտնտեսական իրավիճակը, դրամավարկային և արժութային քաղաքականությունը, միջազգային պահուստները և ֆինանսական հատվածի վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել գործող Stand-By Arrangement պահուստային համաձայնագրի շրջանակում կառուցվածքային ուղենիշների կատարմանը։

Այս քննարկումները վերաբերում են բանկային կարգավորմանը, վճարային ենթակառուցվածքին և կապիտալի շուկային՝ համակարգային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների հետագա ճշգրտման համատեքստում։

Freedom Broker Armenia-ն շուկայի սահմանափակ արձագանք է ակնկալում

Freedom Broker Armenia-ի տնօրեն Հովակ Հովակիմյանի գնահատմամբ՝ ԿԲ-ի տոկոսադրույքի 0,25 տոկոսային կետով բարձրացումը տեղական շուկայում էական ազդեցություն չի ունենա տրամադրությունների և ներդրումային ակտիվության վրա։

Նրա կարծիքով՝ պետական պարտատոմսերի շուկայում հնարավոր է գների փոքր ճնշում։ Եթե խստացման փուլը շարունակվի, արձագանքն ավելի տեսանելի կլինի, սակայն առանձին թողարկումների վերագնահատումը կարող է դանդաղել ցածր իրացվելիության պատճառով։

Միջազգային պահուստները հասել են ռեկորդային $6,5 մլրդ-ի

Համաշխարհային բանկի սեպտեմբերյան տեսության համաձայն՝ Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստներն օգոստոսին աճել են մինչև ռեկորդային $6,5 մլրդ՝ դրամական փոխանցումների և կապիտալի զգալի ներհոսքի շնորհիվ։ Այդ ծավալը համապատասխանում է ներմուծման մոտ 4,3 ամսվա ծածկույթին։

Ֆինանսական շուկայի համար սա նշանակում է երկրի արտաքին ֆինանսական դիրքի ուժեղացում և լրացուցիչ արժութային իրացվելիության բարձիկի ձևավորում։

Գնաճի 57%-ը բաժին է ընկել սննդամթերքին

Համաշխարհային բանկի վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ Հայաստանում գնաճի 57%-ը ձևավորվել է սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքների հաշվին։ Օգոստոսին գնաճը փոքր-ինչ դանդաղել է՝ հուլիսի 4,5%-ից հասնելով 4,4%-ի տարեկան արտահայտությամբ, իսկ բազային գնաճը մնացել է ընդհանուր ցուցանիշին մոտ։

Այս կառուցվածքը, ըստ էության, վկայում է, որ ներքին պահանջարկից եկող գնային ճնշումը շարունակում է պահպանվել նույնիսկ ընդհանուր գնաճի փոքր թուլացման պայմաններում։

Շաբաթվա ընդհանուր պատկերը

Անցած շաբաթը ցույց տվեց, որ Հայաստանի դրամավարկային քաղաքականությունը շարժվում է ավելի խիստ կարգաբերման ուղղությամբ։ Շուկայի հետագա ուշադրությունը կենտրոնացած է լինելու այն բանի վրա, թե որքան արագ նոր տոկոսադրույքը կարտացոլվի վարկերի և պարտքային գործիքների արժեքում, ինչպես նաև՝ ինչպիսին կլինեն գնաճային դինամիկան, արժութային հոսքերը և ֆինանսական կարգավորման հաջորդ քայլերը։

Աղբյուր՝ armbanks.am