ԱՄՆ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերության կտրուկ աճը սկսում է ազդել ոչ միայն դաշնային կառավարության պարտքի սպասարկման վրա, այլև տնտեսության ավելի լայն հատվածների, առաջին հերթին՝ տնային տնտեսությունների վրա։ Շուկայի շարժը նշանակում է, որ վարկերի արժեքը բարձրանում է՝ սկսած հիփոթեքից և ավտովարկերից մինչև վարկային քարտերի պարտք։
Չորեքշաբթի եկամտաբերությունները կտրուկ աճել են մի քանի գործոնի համադրության ֆոնին։ Դրանց թվում էին գնաճային ճնշումների ուժեղացման մասին նոր տվյալները, հոկտեմբերին Federal Reserve-ի նոր տոկոսադրույքային բարձրացման սպասումների աճը, ինչպես նաև 5-ամյա պարտատոմսերի թույլ աճուրդը, որը ցույց տվեց գանձապետական պարտքի նկատմամբ թույլ պահանջարկ։ Լրացուցիչ ճնշում, ըստ հրապարակման, ստեղծել է նաև hyperscaler debt issuance-ը։
10-ամյա Treasury note-ի եկամտաբերությունը, որը հենանիշ է հիփոթեքների և այլ երկարաժամկետ վարկերի համար, հասել է 5.125%-ի՝ բարձրանալով մինչև գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամից առաջ չտեսնված մակարդակ։ Միաժամանակ 2-ամյա note-ի եկամտաբերությունը, որն առավել զգայուն է Fed-ի քաղաքականության սպասումների նկատմամբ և ազդում է home equity, auto loans և այլ պարտքի գնագոյացման վրա, աճել է ավելի քան 13 բազիսային կետով՝ անցնելով 4.9%-ը։ Մեկ բազիսային կետը հավասար է 0.01%-ի, իսկ եկամտաբերությունն ու գները շարժվում են հակառակ ուղղություններով։
Allianz Trade North America-ի ավագ տնտեսագետ Dan North-ի գնահատմամբ՝ այս միջավայրը հատկապես ցավոտ է սպառողների համար, որոնք ապահովում են ԱՄՆ տնտեսական ակտիվության գրեթե 70%-ը և ունեն մոտ $19 տրլն ընդհանուր պարտք։ Նրա խոսքով՝ ավանդատուները կարող են ստանալ միայն սահմանափակ օգուտ, քանի որ խնայողական հաշիվների տոկոսադրույքները մնում են շատ ցածր, մինչդեռ բնակարանային շուկայի և սպառողական վարկավորման վրա ազդեցությունը շատ ավելի ուժեղ է։
Federal Deposit Insurance Corp.-ի տվյալներով՝ սովորական խնայողական հաշիվների տոկոսադրույքը մոտ 0.37% է և 2025 թվականի վերջում Fed-ի երեք քառորդ կետանոց իջեցումներից հետո նույնիսկ փոքր-ինչ նվազել է։ Այդ ֆոնին 30-ամյա հիփոթեքի միջին տոկոսադրույքը, ըստ Mortgage News Daily-ի, հասել է 7.26%-ի՝ վերջին մի քանի շաբաթում աճելով ավելի քան քառորդ տոկոսային կետով, իսկ մեկ տարվա կտրվածքով՝ գրեթե ամբողջական տոկոսային կետով։
Հրապարակման մեջ նշվում է, որ Fed-ի տոկոսադրույքի բարձրացումը անմիջապես փոխանցվում է prime rate-ին, որը հիմք է փոփոխական տոկոսադրույքով վարկերի համար և վերջին Fed-ի քայլից հետո կազմել է 7%։ Դա թանկացնում է փոխառությունները և նվազեցնում նոր վարկերի հանդեպ պահանջարկը, որն ԱՄՆ-ի $32 տրլն տնտեսության ակտիվության կարևոր շարժիչներից է։ Dan North-ի խոսքով՝ եթե մեքենա գնելը կամ այլ խոշոր գնում ֆինանսավորելը դժվարանում է, պահանջարկը թուլանում է, իսկ տնտեսությունն՝ դանդաղում։
Ավելի բարձր տոկոսադրույքները, սակայն, ունեն նաև որոշ դրական կողմեր։ Բանկերը կարող են շահել ավելի բարձր մարժայից՝ հաշվի առնելով, թե ինչ տոկոսով են վարկավորում հաճախորդներին և ինչ են վճարում ավանդատուներին։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ բանկային բաժնետոմսերը չորեքշաբթի հիմնականում նվազել են, քանի որ շուկան մտավախություն ունի, որ եկամտաբերությունների կտրուկ աճը կնվազեցնի վարկերի պահանջարկը և կսառեցնի տնտեսական ակտիվությունը։
Չնայած Atlanta Fed-ը երրորդ եռամսյակի համար հետևում է 5.1% GDP growth-ի, կայուն բարձր եկամտաբերությունները ռիսկ են այդ հեռանկարի համար։ North-ի գնահատմամբ՝ ամենամեծ հարվածը կարող են ստանալ փոքր և միջին ձեռնարկությունները, քանի որ դրանք ավելի քիչ հնարավորություն ունեն պարտք ներգրավելու, իսկ վարկային ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը լրացուցիչ բարդացնում է նրանց գործունեությունը։
Աղբյուր՝ www.cnbc.com
