ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը նոր բանակցություններ են սկսում ԱԲ-ի, մաքսատուրքերի և հանքանյութերի շուրջ

ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը և Չինաստանի փոխվարչապետ Հե Լիֆենը կիրակի Նյու Յորքում բանակցություններ կանցկացնեն՝ փորձելով նախապատրաստել հնարավոր պայմանավորվածություններ արհեստական բանականության, մաքսատուրքերի և կարևոր հանքանյութերի մատակարարումների շուրջ։ Reuters-ի փոխանցմամբ, քննարկումները պետք է նախորդեն այս շաբաթ Վաշինգտոնում նախատեսված ԱՄՆ նախագահ Donald Trump-ի և Չինաստանի նախագահ Xi Jinping-ի բարձր մակարդակի հանդիպմանը։

Հանդիպումը կկայանա JP Morgan Chase-ի Մանհեթենի կենտրոնակայանում, և դրան կմասնակցի նաև ԱՄՆ առևտրային ներկայացուցիչ Jamieson Greer-ը։ Բանակցությունները նախատեսված են սկսել տեղական ժամանակով մոտ 10:30-ին և, ըստ սպասումների, կշարունակվեն ողջ օրը։

Քննարկման հիմնական թեմաներից մեկը ԱՄՆ-Չինաստան առևտրային հրադադարի ճակատագիրն է, որի ժամկետը լրանում է նոյեմբերի 10-ին։ Ամերիկացի պաշտոնյաները նաև մտահոգություն ունեն, որ չինական հազվագյուտ հողային մագնիսների և այլ կարևոր հանքանյութերի հոսքերը դեռ բավարար չեն։ Օրակարգում է նաև արհեստական բանականության ոլորտում այսպես կոչված «պաշտպանիչ սահմանների» թեման՝ այն բանից հետո, երբ հրապարակվել են AI մոդելների հետ կապված անվտանգության լուրջ խախտումների մասին տեղեկություններ։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ ամենահավանական արդյունքը ոչ թե խոշոր բեկումն է, այլ սահմանափակ քայլերի փաթեթ, որը ցույց կտա, որ Վաշինգտոնն ու Պեկինը շարունակում են խուսափել լարվածության նոր սրումից։ Չինաստանի առևտրի հարցերով փորձագետ և Ashton Intelligence-ի հիմնադիր Anna Ashton-ը նշել է, որ կողմերը, հավանաբար, կփորձեն ցուցադրել որոշակի արդյունք, բայց լայնածավալ առաջընթացի սպասելիք չկա, և ամենաիրատեսական սցենարը ներկայիս ստատուս քվոյի պահպանումն է։

Բանակցությունների մի շարք հարցեր մնացել են մայիսին Պեկինում Donald Trump-ի և Xi Jinping-ի հանդիպումից։ Դրանց թվում են ոչ ռազմավարական ապրանքների համար մաքսատուրքերի կրճատման փորձերը, ինչպես նաև Չինաստանի պարտավորությունները՝ տարեկան 17 միլիարդ դոլարով ավելացնել ԱՄՆ գյուղատնտեսական ապրանքների գնումները և ձեռք բերել ավելի քան 200 Boeing ինքնաթիռ։

Վերջին 16 ամիսներին Բեսենթը, Հեն և Գրիրը մի քանի անգամ հանդիպել են Եվրոպայի և Ասիայի քաղաքներում՝ երկու առաջնորդների համար հնարավոր համաձայնագրեր նախապատրաստելու նպատակով։ Այդ գործընթացի շրջանակում 2025 թվականի նոյեմբերին Հարավային Կորեայի Busan քաղաքում ձեռք բերվեց հրադադար, որով Donald Trump-ի երկրորդ ժամկետում չինական ապրանքների նկատմամբ ԱՄՆ մաքսատուրքերը սահմանափակվեցին մոտ 20%-ով՝ այն բանից հետո, երբ փոխադարձ բարձրացումներն երկու կողմում էլ հասել էին եռանիշ մակարդակների։

Հետագայում ԱՄՆ Գերագույն դատարանը չեղարկեց այն մաքսատուրքերը, որոնք Donald Trump-ի վարչակազմը սահմանել էր արտակարգ դրության մասին օրենքի հիմքով, այդ թվում՝ fentanyl trafficking-ի հետ կապված տուրքերը։ Այնուհանդերձ, վարչակազմը նոր իրավական հիմքերով վերակառուցում է այդ սահմանափակումները, այդ թվում՝ վերականգնելով չինական ապրանքների նկատմամբ 12.5% մաքսատուրքը forced labor-ի մեղադրանքների պատճառով։ Բացի այդ, ավարտական փուլում է առանձին հետաքննություն, որը միտված է Չինաստանում, ըստ Վաշինգտոնի, լայն տարածում ունեցող ավելցուկային արդյունաբերական հզորությունների սահմանափակմանը։

Հրադադարի շրջանակում Չինաստանը խոստացել էր վերականգնել կարևոր հանքանյութերի մատակարարումները ԱՄՆ և համաշխարհային շուկաների սպառողների համար։ Սակայն ԱՄՆ բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը ուրբաթ լրագրողներին ասել է, որ այդ պարտավորության կատարումը «սպասված մակարդակին չի հասել», և հարցը կդառնա առաջիկա բանակցությունների առանցքային թեմաներից մեկը։

ԱԲ-ի շուրջ նոր օրակարգ

Բեսենթի և Հե Լիֆենի քննարկումները արհեստական բանականության թեմայով առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ հենց ԱՄՆ-ն ու Չինաստանն են առաջատար դեր խաղում առաջադեմ AI գործիքների ստեղծման և տեխնոլոգիայի համաշխարհային տարածման գործում։ Միաժամանակ հազվագյուտ հողային տարրերը կարևոր նշանակություն ունեն այն առաջադեմ կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների արտադրության համար, որոնք ապահովում են AI համակարգերի աշխատանքը։

Բեսենթը ուրբաթ հայտարարել է, որ քննարկումները կընդգրկեն «և՛ open-weight, և՛ closed-weight models»-ը։ Open-weight մոդելները այնպիսի AI համակարգեր են, որոնց հիմնական բաղադրիչները հանրային հասանելիություն ունեն, և օգտատերերը կարող են դրանք ներբեռնել ու հարմարեցնել կոնկրետ խնդիրների համար։

ԱՄՆ ընկերությունների շրջանում չինական open-weight մոդելները ավելի տարածված են դառնում նաև այն պատճառով, որ դրանք կարող են ավելի էժան լինել, քան Anthropic, OpenAI և ամերիկյան այլ ընկերությունների կողմից մշակված փակ մոդելները։ Բեսենթը ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ը շարունակում է մնալ AI-ի առաջատարը, սակայն բաց է այնպիսի քննարկումների համար, որոնք կնպաստեն ընդհանուր ռիսկերի նվազեցմանը և երկու համակարգերի բաժանման կանխմանը։

Նա նաև նախկինում կոչ է արել, որ ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը համաձայնեցնեն AI-ի համար «guard rails», որպեսզի հզոր մոդելները չհայտնվեն վնասակար ոչ պետական դերակատարների ձեռքում։

Մաքսատուրքեր և ներդրումներ

Մայիսին Վաշինգտոնն ու Պեկինը նաև պայմանավորվել էին սկսել ոչ ռազմավարական ապրանքների մաքսատուրքերի կրճատման շուրջ քննարկումներ՝ այսպես կոչված «Board of Trade» մեխանիզմի ներքո, ինչպես նաև ներդրումային հատուկ հարցերի համար առանձին հարթակ ստեղծել։

Թեև Donald Trump-ի վարչակազմը խստացրել է ԱՄՆ ընկերությունների ներդրումային սահմանափակումները Չինաստանի որոշ ճյուղերում, Reuters-ը հաղորդել է, որ այժմ մշակվում են կանոններ, որոնք, հավանաբար, թույլ կտան ամերիկյան դեղագործական ընկերություններին ներդրումներ կատարել հեռանկարային չինական դեղամիջոցների մեջ և դրանց շուրջ լիցենզավորման գործարքներ կնքել։

Չինաստանի առևտրի նախարարությունը շաբաթ հայտարարել է, որ Հե Լիֆենը նաև կգլխավորի չինական ընկերությունների պատվիրակություն ԱՄՆ-ում, որը կմասնակցի տնտեսական և առևտրային խորհրդակցություններին գագաթնաժողովից առաջ։ Այս գործարար պատվիրակության հայտարարությունը հնչեց այն ֆոնին, երբ Donald Trump-ը բաց էր արտահայտվել ԱՄՆ-ում չինական ավտոարտադրողների գործարաններ կառուցելու գաղափարի նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ ավտոարդյունաբերության խմբերը ուրբաթ կոչ էին արել պահպանել ազգային անվտանգության հիմնավորմամբ չինական ավտոմեքենաների վաճառքի արդյունավետ արգելքը ԱՄՆ շուկայում։

Աղբյուր՝ www.cnbc.com