ԱՄՆ-Չինաստան առևտրային զինադադարը պահվում է անհավասար առաջընթացով

ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև առևտրային լարվածության ժամանակավոր մեղմացումը պահպանվում է, սակայն դրա հիմքում եղած հիմնական պայմանավորվածությունները կատարվում են տարբեր տեմպերով։ Washington-ում հինգշաբթի նախատեսված Դոնալդ Թրամփ-Սի Ծինփին հանդիպումից առաջ առանձնահատուկ ուշադրության կենտրոնում են երեք ուղղություններ՝ ամերիկյան սոյայի գնումները, Boeing-ի 200 ինքնաթիռի պատվերի խոստումը և հազվագյուտ հողային տարրերի մագնիսների մատակարարումների վերականգնումը։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ այս անհավասար պատկերը ցույց է տալիս, որ զինադադարը կատարում է իր նվազագույն գործառույթը՝ թույլ է տալիս առևտուրը շարունակել և զսպում է նոր սրացումը։ Միևնույն ժամանակ, կողմերից ոչ մեկը չի շտապում հրաժարվել իր ռազմավարական լծակներից։ CMC Markets-ի Ասիայի վաճառքների ղեկավար Էրիկ Սյաոն CNBC-ին ասել է, որ «զինադադարը ամենաարագ առաջ է գնում այնտեղ, որտեղ դրա գինը ամենացածրն է»։

Մայիսին տեղի ունեցած հանդիպմանը Պեկինը վերահաստատել էր ԱՄՆ-ից սոյայի գնումներն ավելացնելու և Boeing-ի 200 ինքնաթիռ գնելու պատրաստակամությունը։ Միաժամանակ, հազվագյուտ հողային տարրերի մագնիսների չինական արտահանումները կրկին սկսվել են այն բանից հետո, երբ անցյալ տարվա նոյեմբերից 12 ամսով կասեցվել էին արտահանման սահմանափակումները։ Սակայն այս երեք ուղղություններով կատարման աստիճանը տարբեր է, և որոշ դեպքերում այն դժվար է ստուգել։

Macquarie Group-ի Չինաստանի տնտեսագիտության ղեկավար Լարի Հուն ԱՄՆ-Չինաստան ներկայիս հարաբերությունները բնութագրել է որպես լարվածության նվազեցման փուլ, որը ձևավորվում է «խոցելիությունների հավասարակշռությամբ»։ Նրա խոսքով՝ երկու կողմերն էլ շատ լավ հասկանում են միմյանց թույլ կետերը։ Asia Society Policy Institute-ի փոխնախագահ Ուենդի Քաթլերը ևս նշել է, որ ներկայում կողմերն առաջին հերթին շահագրգռված են կայունությամբ, ոչ թե իրական մերձեցմամբ։

Սոյա․ ամենատեսանելի ցուցիչը

Սոյայի մասով առաջընթացը թվերով ամենահեշտ չափելի ուղղությունն է։ Reuters-ի տվյալներով՝ սեպտեմբերի ընթացքում Չինաստանը մեկ շաբաթում ամերիկյան արտադրողներից գնել է մոտ 1 միլիոն տոննա սոյա, ինչի արդյունքում մոտեցել է իր տարեկան 25 միլիոն տոննա պարտավորության գրեթե կեսին։

Վերլուծաբանները նշում են, որ սոյայի գնումները ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական ազդանշան են։ Չինաստանի հարցերով ռազմավար Էնդի Ռոթմանը CNBC-ին դեռ հուլիսին ասել էր, որ գնումները սովորաբար ակտիվանում են Թրամփ-Սի երկկողմ հանդիպումներից առաջ, ապա կրկին թուլանում։ Էրիկ Սյաոն դրանք անվանել է «քաղաքական ավար», սակայն ընդգծել է, որ դա չպետք է ուղիղ ընկալել որպես Պեկինի լայն առևտրային քաղաքականության ամբողջական ցուցիչ, քանի որ Չինաստանը սոյա գնում է նաև իր ներքին պահանջարկի պատճառով։

Սոյայի առևտրի շուրջ տարաձայնությունները նոր չեն։ Աշխարհում սոյայի խոշորագույն ներմուծող Չինաստանում ամերիկյան սոյայի բաժինը ընդհանուր ներմուծման մեջ մինչև 2018 թվականի մաքսատուրքերը կազմել էր 40%, իսկ 2026 թվականի առաջին հինգ ամիսներին իջել է մինչև 23%։

Ինքնաթիռներ․ ավելի դանդաղ և պակաս թափանցիկ գործընթաց

Boeing-ի 200 ինքնաթիռի շուրջ առաջընթացը շատ ավելի պակաս թափանցիկ է։ Reuters-ի փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ առևտրային ներկայացուցիչ Jamieson Greer-ը այս շաբաթ ասել է, որ մոտ 140 ինքնաթիռ «լավ վիճակում» է, իսկ ևս 10-ի պատվերները ձևակերպման փուլում են։ Սակայն գնորդների, մոդելների և մատակարարման ժամկետների մասին տվյալներ չեն հրապարակվել։

Boeing-ի գլխավոր տնօրեն Kelly Ortberg-ն էլ նվազեցրել է այն սպասումները, թե կարող է լինել մեկ միասնական հայտարարություն 200 ինքնաթիռի վերաբերյալ։ Նրա խոսքով՝ առանձին չինական ավիաընկերությունները պատվերներն ու հայտարարությունները կանեն իրենց տեմպով։

Այս պարտավորությունը նաև լրացուցիչ պայմաններ ունի։ Պեկինի պաշտոնական ներկայացմամբ՝ մայիսյան համաձայնությունը կապված է ԱՄՆ-ի կողմից ինքնաթիռների շարժիչների և պահեստամասերի մատակարարման երաշխիքների հետ։ Դա նշանակում է, որ նույնիսկ առկա քաղաքական համաձայնության պարագայում գործարքների իրականացումը կախված է նաև մատակարարման շղթայի և արտահանման պայմաններից։

Հազվագյուտ հողային տարրեր․ ռազմավարական լծակը պահպանվում է

Հազվագյուտ հողային տարրերի մասով Պեկինի պարտավորությունը գնահատելը ամենաբարդն է, քանի որ այստեղ խոսքը ոչ թե հստակ արտահանման ծավալի, այլ կայուն հասանելիության մասին է։ Չինաստանից ԱՄՆ հազվագյուտ հողային տարրերի մագնիսների մատակարարումները նախկին սահմանափակումներից հետո վերականգնվել են, սակայն օգոստոսին կազմել են 512 մետրիկ տոննա՝ հուլիսի համեմատ 20%-ով և մեկ տարի առաջվա համեմատ 13%-ով պակաս, ըստ Financial Times-ի մեջբերած չինական մաքսային տվյալների։

Միևնույն ժամանակ, ամերիկյան գնորդների համար անորոշությունը պահպանվում է։ Reuters-ի հաղորդմամբ՝ չինական որոշ մատակարարներ աշխարհաքաղաքական և համապատասխանության ռիսկերից ելնելով հրաժարվել են ամերիկյան պատվերներից, իսկ ԱՄՆ որոշ ընկերություններ արտահանման լիցենզիաների համար սպասել են ավելի քան վեց ամիս։

Փորձագետների կարծիքով՝ հենց հազվագյուտ հողային տարրերն են լավագույնս ցույց տալիս երկու երկրների իրական վերաբերմունքը առևտրային հարաբերություններին, քանի որ այստեղ զիջումների ռազմավարական գինը բարձր է։ Լարի Հուն դրանք անվանել է Չինաստանի հիմնական ճնշման կետը, որը հավասարակշռվում է ԱՄՆ-ի ազդեցությամբ չիպերի արտադրության մեջ օգտագործվող առաջադեմ կիսահաղորդիչների ոլորտում։

Էրիկ Սյաոն ևս կարծում է, որ հազվագյուտ հողային տարրերը ԱՄՆ-Չինաստան հարաբերությունների ամենահստակ ցուցիչն են, քանի որ դրանք կարևոր են մաքուր էներգետիկայի, առաջադեմ տեխնոլոգիաների և պաշտպանության համար։ Նրա գնահատմամբ՝ հենց այս ուղղությամբ առաջընթացը կարող է «ամրապնդել կայուն հարաբերություն այնպես, ինչպես սոյայի և ինքնաթիռների պատվերները չեն կարող»։ Միևնույն ժամանակ նա նշում է, որ Չինաստանի այս լծակը նույնպես սահմանափակ է․ արտահանման լիակատար դադարեցումը կխթանի ԱՄՆ-ին և նրա դաշնակիցներին արագացնել այլընտրանքային մատակարարման շղթաները, միաժամանակ վնասելով չինական արտադրողներին, որոնք կախված են էլեկտրամոբիլների և տեխնոլոգիական համաշխարհային շուկաներից։

Աղբյուր՝ www.cnbc.com